دسته سوم: كفّاره مرتّبه مخيّره مربوط به سه عمل است: ١- مخالفت قسم، ٢- كندن مو، خراشيدن صورت، پاره كردن يقه يا لباس در مصيبت، ٣- ايلاء، كه دراين موارد مرتكب بايد يا يك بنده آزاد كند يا ده فقير را اطعام نمايد، يا آنان را بپوشاند.

دسته چهارم: كفاره جمع، كه مربوط به دو عمل است: ١- كشتن مؤمن عمداً و از روى ظلم، ٢- افطار روزه رمضان با چيز حرام از روى عمد، يعنى مرتكب بايد هم يك بنده آزاد كند، هم دو ماه پى در پى روزه بگيرد و هم شصت مسكين را سير نمايد، يا به هر كدام از آنها يك مُدّ- هفتصد و پنجاه گرم- طعام بدهد.

دسته پنجم: فديه،- يك مُدّ يعنى هفتصد و پنجاه گرم طعام- كه در شرع به كفارات معيّنه‌اى گفته مى‌شود كه به عنوان عقوبت و تكفير گناه نيستند، بلكه به عنوان عوض از عملى هستند كه مكلف آن را انجام نداده و پرداخت آن وظيفه چند گروه از مكلفين است: ١- مرد پير و زن پير، كه به واسطه پيرى روزه گرفتن براى آنها مشقت و حرج داشته باشد، ٢- مكلفى كه مبتلاء به درد عطش است و مرضى دارد كه زياد تشنه مى‌شود، بطورى كه تحمل تشنگى براى او مشقت و حرج دارد، ٣- زنى كه زايمان او نزديك است و روزه براى خود او يا حمل او ضرر دارد، ٤- زنى كه بچه شير مى‌دهد و شير او كم است و روزه براى خود او يا براى بچه‌اى كه شير مى‌دهد ضرر دارد، ٥- كسى كه به واسطه عذرى غير از بيمارى- مثلًا مسافرت- روزه رمضان را نگرفته باشد و عذر او تا رمضان بعد باقى بماند، ٦- كسى كه به واسطه بيمارى روزه رمضان را نگيرد و بيمارى او تا رمضان سال آينده طول بكشد، ٧- كسى كه به سبب بيمارى روزه ماه رمضان را نگيرد و بيمارى او چند سال طول بكشد، ٨- كسى كه روزه پنجشنبه اول و پنجشنبه آخر هر ماه و روزه چهارشنبه اول از دهه دوم هر ماه- كه مستحب است- را نگيرد.

دسته ششم: كفاره مطلقه، كه خالى از عناوين «مخيّره، مرتّبه، مرتّبه مخيّره، جمع، فديه» است، مانند كسى كه به سبب عذرى روزه ماه رمضان را نگرفته و در بين سال عذرش برطرف شود، و عمداً قضاء آن روزه‌ها را نگيرد يا مسامحه كند تا در تنگى وقت دوباره معذور شود، بايد