درآمدى بر تفسير جامع روايى - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٦٠ - سه تأويل غاليان
است! امام عليه السلام فرمود:
لا واللَّهِ لا يَأوينى وَ إيّاهُ سَقفُ بَيتٍ أَبَداً، هُم شَرٌّ مِنَ اليَهودِ و النَّصارى و المَجوسِ و الَّذينَ أَشرَكوا...
؛[١]
نه! به خداوند سوگند، هرگز من و او را يك سقف در زير خود جاى ندهد! آنان از يهوديان و مسيحيان و مجوسيان و مشركان بدترند.
هر چند كه غاليان در عصر امامان عليهم السلام، از جامعه تشيّع طرد شدند، با اين حال، در ادامه توانستند احاديثى را در برخى منابع روايى، وارد كنند. آنها براى رسيدن به اهدافشان، تأويلهاى نادرستى را در باره آيات قرآن؛ جعل مىكردند و به امامان، نسبت مىدادند و گاه شخصاً دست به تأويل برخى از آيات مىزدند، مانند آنچه از مغيرة بن سعيد نقل شده كه در تفسير آيه ٩٠ از سوره نحل مىگفت:
«إِنَّ اللَّهَ يَأمُرُ بِالعَدلِ»: عَلىٌّ، «والإِحسانِ»: فاطِمَة، «وإيتاءِ ذى القُربى»: الحَسنِ و الحُسَينِ «ويَنهى عَنِ الفَحشاءِ والمُنكَرِ»:
قالَ: «فُلانٌ أَفحَشُ النّاسِ والمُنكَرُ فُلانٌ».[٢]
اين نكته نيز قابل توجّه است كه غاليان، نه تنها در تفسير و تأويل نادرست قرآن، رواياتى را جعل كردهاند، بلكه بر اساس برخى از بررسىها، نقش مؤثّرى در جعل روايات تفسيرى داشتهاند.[٣]
[١]. بحار الأنوار: ج ٢٥ ص ٢٩٤.
[٢]. ميزان الاعتدال: ج ٤ ص ١٦١( باب نفى الغلوّ فى النبى و الأئمّة عليهم السلام).
[٣]. ر. ك:« بررسى نقش غاليان در روايات تحريف قرآن»( پايان نامه كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث، دانشگاه قم)، محمّدحسن احمدى: ص ١١٨. بر پايه اين بررسى، از مجموع بيش از هزار روايتى كه موهم تحريف اند، تعدادى نزديك به دو سوم آن( ٦١٣ روايت) از طريق غاليان نقل شده است. نيز، ر. ك: غاليان، صفرى فروشانى؛ الجذور التاريخية و النفسية للغلوّ والغلاة، سامى غريرى.