درآمدى بر تفسير جامع روايى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٤٦ - فصل هفتم آسيبشناسى تفسير قرآن

خداوند عز و جل فرمود: «كسى كه كلام مرا به رأى خويش تفسير كند، به من ايمان نياورده است».

نيز از ايشان روايت شده:

مَن فَسَّرَ القُرآنَ بِرَأيِهِ فَقَدِ افتَرى‌ عَلَى اللَّهِ الكَذِبَ، و مَن أفتَى النّاسَ بِغَيرِ عِلمٍ فَلَعَنَتهُ مَلائِكَةُ السَّماواتِ وَ الأَرضِ، و كُلُّ بِدعَةٍ ضَلالَةٌ، و كُلُّ ضَلالَةٍ سَبيلُها إلَى النّارِ.[١]

هر كس قرآن را به رأى خود تفسير كند، در حقيقت، بر خدا دروغ بسته است، و هر كس بدون علم، به مردم فتوا دهد، فرشتگان آسمان‌ها و زمين، او را لعنت مى‌كنند. هر بدعتى، گم‌راهى است، و هر گم‌راهى‌اى، راهش به سوى آتش است.

مقصود از تفسير به رأى در اين روايات و روايات مشابه، در كنار آيه كريمه‌ «إِنَّما يَفْتَرِي الْكَذِبَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِآياتِ اللَّهِ»،[٢] تحميل‌آراى شخصى بر آيات قرآن، از سوى افراد منافق، جهت وصول به مقاصد شخصى است.

٤. رواياتى كه جهل را از آفات تفسير قرآن معرفى كرده‌اند، مانند آنچه از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده كه فرمود:

مَن قالَ فِى القُرآنِ بِغَيرِ عِلمٍ فَليَتَبَوَّأ مَقعَدَهُ مِنَ النّارِ.[٣]

هر كس در [تفسير] قرآن، بدون علم، سخن بگويد، جايگاهش آتش است.

و در حديثى ديگر از امام باقر عليه السلام آمده كه فرمود:

[١]. كمال الدين: ص ٢٥٧ ح ١، وسائل الشيعة: ج ١٨ ص ١٤٠ ح ٣٣٥٤٥.

[٢]. نحل: آيه ١٠٥.

[٣]. مجمع البيان: ج ١ ص ٧٥، سنن الترمذى: ج ٥ ص ١٩٩ ح ٢٩٥٠.