درآمدى بر تفسير جامع روايى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٣٥ - نقد نظريه نخست

١. حجّيت خبر ثقه در تفسير

شمارى از محقّقان معتقدند كه خبر ثقه، مطلقاً حجّت است، و تفاوتى ميان احاديث تفسيرى و غير تفسيرى وجود ندارد.[١] خلاصه ادلّه‌اى كه براى اثبات اين ادّعا ارائه شده، عبارت است از:

الف- سيره عقلا- كه مهم‌ترين ادلّه حجّيت خبر واحد است-، تفاوتى ميان روايات تفسيرى و غير تفسيرى نمى‌گذارد.[٢] ب- ادلّه‌اى كه تعبّداً خبر ثقه را حجّت دانسته‌اند، مانند: مفهوم آيه نبأ نيز شامل روايات تفسيرى و غير تفسيرى به طور يكسان هستند.[٣] ج- اساساً اگر خبر عدل ثقه را در باب تفسير، فاقد اعتبار بدانيم، از تمامى سخنان اهل بيت عليهم السلام و بزرگان صحابه و تابعين، محروم مى‌مانيم و فايده بهره‌مند شدن از سخنان اين بزرگان، منحصر در عصر حضور مى‌گردد.[٤]

نقد نظريه نخست‌

در نقد اين نظريه مى‌توان گفت:

اوّلًا: هدف مفسّر، پرده‌بردارى از مفهوم واقعى كلام خداست، و

[١]. ر. ك: البيان فى تفسير القرآن: ص ٣٩٨، مدخل التفسير، ص ١٧٤- ١٧٥، فصل‌نامه الهيات‌و حقوق دانشگاه اسلامى رضوى: ش ١( پاييز ١٣٨٠) ص ١٤٢- ١٤٦( مقاله« كاربرد حديث در تفسير»، به قلم محمدهادى معرفت).

[٢]. آية اللَّه سيّد ابو القاسم خويى، آية اللَّه محمّد فاضل لنكرانى و آية اللَّه محمّد هادى معرفت، هر سه به اين دليل، تمسّك كرده‌اند.

[٣]. اين دليل را آية اللَّه فاضل لنكرانى بيان كرده است.

[٤]. اين بيان از آية اللَّه محمّد هادى معرفت است.