امیر مؤمنان٧ فرمودند: لیسیدن [و خوردن] عسل، شفای هر دردی است؛ خداوند متعال می‌فرماید: «از درون شکم آن شهدی به رنگ‌های گوناگون بیرون می‌آید که در آن شفا و درمانی برای مردم است». و آن همراه با قرائت قرآن است.

قال أبوعبدالله٧: كلوا الباذنجان فإنّه شفاء من كلّ داء؛[٣]

بادنجان بخورید که آن شفای هر دردی است.

شیخ صدوق در توضیح این روایات می‌نویسد:

و ما روی فی العسل أنّه شفاء من كلّ داء فهو صحیح و معناه أنّه شفاء من كلّ داء بارد ...و ما روی فی الباذنجان من الشفاء فإنّه وقت إدراك الرطب لمن یأكل الرطب دون غیره من سائر الأوقات؛[٤]

و آنچه که در مورد عسل روایت شده که شفای هر دردی است، صحیح است و معنای آن،
این است که عسل شفای هر درد سردی است ....و روایاتی که دربارۀ شفا بودن بادنجان وارد شده، مربوط به زمان خرما خوردن است برای کسی که خرما خورده است؛ نه برای افراد دیگر و دیگر زمان‌ها.

نتیجه

شناخت مخاطب نخستین و مستقیم معصوم٧ و ویژگی‌های او از جمله مهم‌ترین مواردی است که بر فهم بهتر حدیث و مراد جدّی معصوم٧ اثر گذار است؛ چرا که معصومان: به
علم الهی از ویژگی‌های مخاطب خود آگاه بودند و سخنی را روا می‌داشتند که در محدودۀ عقل
و درک مخاطب بگنجد، مطابق نیاز او باشد و زمینۀ رشد و تعالی ایمانی او را فراهم آورد. پرسش مهم در این مورد این است که شناخت کدام صفات مخاطب در فهم روایات معصومان: ضروری‌تر است.

در پاسخ به این پرسش باید گفت برخی از این ویژگی‌ها که از آن به ویژگی‌های مؤثّر مخاطب یاد می‌کنیم، تأثیر بیشتری در فهم حدیث دارند.

مهم‌ترین ویژگی مؤثّر راوی که نوع خاصی از خطاب معصوم٧ را در پی دارد، خصوصیات اعتقادی و باورهای دینی و مذهبی اوست. امامان معصوم: با توجه به دین مخاطب، گرایشات مذهبی، میزان پایبندی او به اصول اعتقادی و درجۀ ایمان و تقوای مخاطب با او سخن

[١]. همان، ص١٢٣، ح ١.

[٢]. الکافی، ج١، ص١٠٢-١٠٥، ح ٤.

[٣]. التوحید، ص١٣٠(سائل در این روایت معلوم نیست و سؤال با صیغۀ مجهول «قیل» بیان شده است).

[٤]. الاعتقادات فی دین الإمامیة، ص١١٥.