علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٧٦ - گونه شناسی روایات القرائات
فانصبّ» قرائت شده[١]، حال آن که در نقلهای دیگر قرائت مشهور آمده است.[٢]
٢. جایگزینی یک یا چند کلمه با کلمه یا کلمات دیگر
در ١٥٩ روایت کتاب چنین تغییراتی در آیات مشاهده میشود.[٣] برخی از این روایات را میتوان بر تفسیر حمل کرد. شواهد تفسیری بودن این روایات به شرح زیر است:
شماری از این قرائتها در دیگر نقلهای القرائات به صورت تفسیری ظاهر شدهاند؛ برای نمونه در روایتی آمده است:
عن ابی عبد الله قال: انزل الله - جل و عز- لقد جاءنا رسول من انفسنا عزیز علیه ما عنتنا حریص علینا بالمؤمنین روؤف رحیم.[٤]
حال آن که در نقلی دیگر آمده است:
عن ابی عبد الله قال: تلا هذه الایة Gلقد جاءكم رسول من انفسكم عزیز علیه ما عنتمF، فوضع یده علی صدره ثم قال: من انفسنا عزیز علیه ما عنتنا حریص علینا بالمؤمنین روؤف رحیم، ثم قال: ثلاثة ارباع فینا و ربع فی شیعتنا.[٥]
نقل دوم نشان میدهد که امام در نقل نخست هم در صدد تطبیق آیه بر اهل بیت است، نه قرائت. در نقل دیگر میخوانیم:
عن ابی جعفر قال: اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر من آل محمد هكذا نزل بها جبرئیل.[٦]
روایت دیگری از کتاب نشان میدهد که تغییر تفسیری است:
[١]. همان، ح٩٧، ١٥٧، ١٥٨، ١٧٢، ٣٣٥، ٤٠١، ٥٣١، ٥٣٣.
[٢]. همان، ح١٧١.
[٣]. روایت فضایل آیات و سور(٧ روایت): کتاب القرائات، ح١٨، ١٩، ٣١، ٣٢، ٨٦، ٣٥٨، ٧٠٨، آداب تلاوت(٧ روایت)؛ همان، ح٥٥٥، ٥٥٦، ٦١٤، ٦٤٣، ٧٢٠، ٧٢١، ٧٢٣؛ احکام آنها(١٠ روایت)؛ همان، ح٢١، ٢٥، ٢٦، ٤١، ٤٣، ٦٨٦، ٦٨٧، ٦٦١، ٦٩٩، ٧٠٠.
[٤]. همان، ٥٦، ٧٤، ٧٨، ١٢٩، ١٥٣، ١٥٥، ١٦٣، ١٧٨، ١٨٠، ١٨١، ٢٣٧، ٢٣٨، ٢٤٣، ٢٥٢، ٢٥٩، ٢٦٤، ٢٧٤، ٢٧٥، ٢٨٥، ٣١١، ٣١٥، ٣٢٥، ٣٥٣، ٣٥٧، ٤٠٩، ٤١٠، ٤١١، ٤٣٤، ٤٥٤، ٤٥٧، ٤٦٣، ٥٠٥، ٥٦٣، ٦٠٦، ٦٠٧، ٦٠٨، ٦٠٩، ٦٢٣، ٦٣٩، ٦٤٠، ٦٦٧، ٦٨٢، ٦٨٣.
[٥]. البیان فی تفسیر القرآن، ص١٩٨.
[٦]. همان، ح٢٣٧، ٢٣٨، ٢٤٠.