احمد بن محمد سیاری است. او تمامی کتاب سیاری را در باب دوازدهم کتاب خود آورده است. در این مقاله بر آنیم تا با گونه‌شناسی روایات القرائات سیاری، تشکیل خانواده حدیث میان روایات آن و توجه به تخریج احادیث آن در منابع دیگر به بررسی و نقد آن بپردازیم. به نظر می‌رسد که این نوع نگاه در مهم‌ترین نقدهای احادیث تحریف تا حدودی مغفول مانده است؛ زیرا این منابع یا به صورتی کلی و بدون پرداختن به مصادیق به نقد این روایات پرداخته‌اند یا تک تک احادیث را نقد کرده‌اند، بی آن که در نقد خود به احادیث هم مضمون توجه داشته باشند. این پژوهش بر آن است تا بداند چه مقدار از احادیث القرائات سیاری، به عنوان یکی از مهم‌ترین منابع روایات تحریف، در دایره بحث تحریف قرآن قرار می‌گیرند. روایاتی که در این گستره قرار می‌گیرند، با توجه به احادیث مشابه و هم مضمون در خود القرائات، منابع دیگر چه مدلولی دارند.

شرح حال نویسنده کتاب

ابو عبد الله احمد بن محمد بن سیار، معروف به سیّاری از اصحاب امام هادی و امام حسن عسکری٨ است.[١] امام جواد در رقعه‌ای در باره او اظهار نظر کرده است.[٢] بیشتر رجالیان او را بصری خوانده‌اند.[٣] اما گاه به قم[٤] و اصفهان[٥] هم منسوب شده است. داشتن اساتید عراقی تا حدودی نسبت بصری‌اش را توجیه می‌کند. به احتمال زیاد قمی بودن او با داشتن اساتید و شاگردان قمی بسیار در پیوند است. سیاری در دوران امام حسن عسکری٧ کاتب طاهریان بوده است.[٦] طاهریان بر خراسان بزرگ حکم می‌راندند، به طبع کاتب ایشان نیز در قلمرو حکومتشان حضور داشته است. روی هم رفته می‌توان گفت که او نخست در بصره بوده و سپس به مقتضای شغل به ایران آمده و بر اساس ارتباطات حدیثی یا شغلی به شهرهایی چون قم یا اصفهان منسوب شده است. وی از ماریه و نسیم، خادمان امام عسکری٧، رویدادهای شگفت در زمان ولادت امام زمان٧، سال ٢٥٥ق، را نقل می‌کند.[٧] بر این اساس و با دقت در سیاهه اساتید و شاگردان سیاری می‌توان حدس زد که او در اواخر سده دوم هجری زاده شده و در نیمه دوم قرن سوم و بعد از سال ٢٥٥ق، از دنیا رفته است.

[١]. فهرست الطوسی، ص١١٧.

[٢]. سوره فرقان، آیه ٢٣.

[٣]. قاموس الرجال، ج٧، ص١٠٢- ١٠٤.

[٤]. همان، ج٩، ص٢٠٠.

[٥]. همان، ج٧، ص١٤٥- ١٤٦.

[٦] دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه قم.

[٧]. برای دیدن سیاهه‌ای جامع و معرفی این نقدها ر.ک: مقاله «کتابشناسی تحریف ناپذیری قرآن» محمد امینی، بینات، ١٣٧٨، شمارۀ٢١.