یکی دیگر از صفات راوی که توجّه بدان می‌توان روشن‌گر علّت نوع خاص خطاب معصوم٧ باشد، این است که آیا مخاطب امام نسبت به موضوع مورد بحث خالی الذهن بوده یا این که در مورد آن شک داشته است و یا این که منکر آن بوده است.

نمونه:

عبد الله دیصانی از هشام بن حکم پرسید: اگر تو خدایت را قادر می‌دانی، آیا خدای تو می‌تواند جهان را در تخم مرغی جای دهد، بی آن که نه دنیا کوچک و نه تخم مرغ بزرگ شود؟ هشام از پاسخ او درماند و مدتی مهلت خواست. آن گاه نزد امام صادق٧ آمد و این پرسش را مطرح کرد. امام به هشام فرمود: «ای هشام، چند حسّ داری؟»، عرض کرد:‌ پنج حسّ. فرمود: «کدام کوچک‌تر است؟»، گفت: چشم. فرمود: «اندازۀ عدسی چشم چقدر است؟»، گفت: اندازۀ یک عدس یا کوچک‌تر. سپس فرمود: «ای هشام، پیش رو و بالای سرت را نگاه کن و به من بگو چه می‌بینی؟»، هشام گفت: آسمان، زمین، خانه‌ها، کاخ‌ها، بیابان‌ها، کوه‌ها و نهرها را می‌بینم. پس امام به او فرمود:

إنّ الّذی قدر أن یدخل الّذی تراه العدسة أو أقلّ منها، قادر أن یدخل الدنیا كلّها البیضة لا تصغر الدنیا ولا تكبر البیضة؛[١]

آن کسی که می‌تواند آنچه می‌بینی را در یک عدس یا کوچک‌تر از آن داخل کند،
قادر است دنیا را در یک تخم مرغ جای دهد؛ بی‌آن که نه دنیا کوچک شود و نه
تخم مرغ بزرگ.

هنگامی که هشام این پاسخ را به دیصانی گفت، او در شگفت شد و خود به محضر امام آمد تا هدایت یابد. امام٧ با بیانات و استدلال‌هایی زیبا و بی نظیر در بارۀ خلقت تخم مرغ، او را راهنمایی فرمود و در نهایت، عبد الله مسلمان شد.

اما هنگامی که همین سؤال را مخاطب دیگری از امیرالمؤمنین٧ می‌پرسد، امام در جواب می‌فرمایند:

إنّ الله تبارك و تعالی لا ینسب إلی العجز و الّذی سألتنی لا یكون؛[٢]

خداوند تبارک و تعالی منسوب به ناتوانی نیست و آنچه که درخواست کردی
ناشدنی است.

طبق این بیان امیر المؤمنین٧ این امر ناشدنی است؛ چرا که محال ذاتی است و قدرت الهی

[١]. الکافی، ج١، کتاب التوحید، باب الجبر و القدر و الأمر بین الأمرین، ص٢١٩، ح ٤.

[٢]. یونس بن عبد الرحمان از یاران برجسته و دانشمند امام کاظم و امام رضا٨ است. نجاشی در باره او می‌نویسد: «یونس بن عبد الرحمن مولی علی بن یقطین بن موسی، مولی بنی أسد، أبو محمد، کان وجهاً فی أصحابنا، متقدّماً، عظیم المنزلة...وکان الرضا علیه السّلام یشیر إلیه فی العلم والفتیا» (رجال النجاشی، ص٤٤٦).