موسوعة الإمام الخميني 47 (سرّ الصلوة) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٦ - مقامات نماز و تطابق آن با مقامات انسان

- و اين قوس دوم است- مى‌باشد. پس انسان كامل به حسب اين دو مقام، يعنى مقام شهادت و ظهور به رحمانيت و مقام غيب و ظهور به رحيميت، تمام دائره وجود است: ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى^ فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى‌ [١] و يكى از اين دو، حقيقت ليلة القدر و سرّ آن است؛ چه كه شمس حقيقت در حجاب تعيّنات است. و ديگر حقيقت يوم القيامة است؛ چه كه بروز و طلوع آن است از حجاب آنها. و اين، شبانه روز الوهى است.

و به اعتبارى داراى سه مقام است: يكى مقام مُلك و دنيا، دوم مقام برزخ، سوم مقام عقل و آخرت‌ [٢]. و در انسان كامل اين سه مقام يكى مقام تعيّنات مظاهر است؛ و يكى مقام مشيّت مطلقه، كه برزخ البرازخ است و به اعتبارى مقام عما است؛ و يكى مقام احديّت جمع اسماء است. و در آيه شريفه‌ بِسْمِ اللَّهِ‌ اشاره به اين سه مقام تواند بود: اللَّه، كه مقام احديّت جمع است؛ و اسم كه مقام برزخيّت كبرا است؛ و تعيّنات رحمانى و رحيمى مشيّت.

و به اعتبارى داراى چهار مقام است: ملك و ملكوت و جبروت و لاهوت‌ [٣].

و به اعتبارى داراى پنج مقام است: شهادت مطلقه، و غيب مطلق، و شهادت مضافه، و غيب مضاف، و مقام كون جامع؛ مطابق حضرات خمس متداول در لسان عرفا [٤].

[١] «سپس نزديك و نزديك‌تر شد پس فاصله او به مقدار فاصله دو كمان يا نزديك‌تر بود». (النجم (٥٣): ٨- ٩)

[٢] ر. ك: الحكمة المتعالية، ج ٩، ص ٢١.

[٣] ر. ك: الحكمة المتعالية، ج ١، ص ٣٢١، تعليقه ٢؛ شذرات المعارف، ص ١٢٧.

[٤] ر. ك: شرح فصوص الحكم، قيصرى، ص ٨٩.