ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٩٣ - دلالت

پيشين و اخبار اممى كه آيت و معجز خواستند و بر اثر كفر، هلاك شدند، نيامده است؟

آيا چه چيز آنها را ايمنى بخشيده است كه آيت مى‌طلبند؟ آيا نميترسند كه به سرنوشت آنها گرفتار شوند؟

(وَ لَوْ أَنَّا أَهْلَكْناهُمْ بِعَذابٍ مِنْ قَبْلِهِ لَقالُوا رَبَّنا لَوْ لا أَرْسَلْتَ إِلَيْنا رَسُولًا):

اگر كفار قريش را پيش از بعثت محمد ٦ و نزول قرآن هلاك ميكرديم، روز قيامت مى‌گفتند: خدايا چرا پيامبرى بسوى ما نفرستادى كه ما را بطاعت تو دعوت و بدين تو ارشاد كند.

(فَنَتَّبِعَ آياتِكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَذِلَّ وَ نَخْزى‌): و ما بدستورات تو عمل مى‌كرديم، پيش از آنكه بعذاب خوار گرديم و در جهنم گرفتار شويم. يا اينكه گرفتار قتل و اسيرى دنيا و عذاب آخرت شويم. ولى ما عذر آنها را قطع كرديم و با فرستادن پيامبر خود دستاويزى براى آنها باقى نگذاشتيم.

اكنون به پيامبر خود دستور ميدهد:

(قُلْ كُلٌّ مُتَرَبِّصٌ‌): بگو ما و شما منتظريم. ما منتظريم كه وعده خدا درباره شما فرا رسد و شما منتظريد كه ما گرفتار شكست و حادثه‌هاى ديگر شويم.

فتربصوا: انتظار بكشيد. اين جمله براى تهديد است.

(فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ أَصْحابُ الصِّراطِ السَّوِيِّ وَ مَنِ اهْتَدى‌): بعداً خواهيد دانست كه پيروان راه راست و آئين راستين و هدايت يافتگان براه حق مائيم يا شما؟

دلالت:

آيه‌(وَ لَوْ أَنَّا أَهْلَكْناهُمْ ...) دلالت بر وجوب لطف دارد. زيرا خداوند بيان ميكند كه پيامبر را بخاطر وجوب لطف بسوى ايشان فرستاده است و اگر نميفرستاد، آنها حق داشتند اعتراض كنند. لكن با بعثت پيامبر ديگر حق اعتراض براى آنها نمانده و بهانه‌اى ندارند. توفيق با خداست.