ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٨٦ - مقصود
حوادث، براى خردمندان آياتى است. اگر گفتار پروردگارت بر اين نرفته بود و مدتى معين نبود، عذاب قرين ايشان بود. صبر كن بر آنچه مىگويند و خدايت را پيش از طلوع خورشيد و پيش از غروب آن و در تمام لحظات شب و روز تسبيح كن.
شايد خشنود شوى.
قرائت:
ترضى: كسايى و ابو بكر بضم تاء و ديگران بفتح خواندهاند.
مؤيد قرائت فتح(وَ لَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضى) (ضحى ٥) است و مؤيد قرائت ضم اين است كه در وصف بعضى از انبيا آمده است(وَ كانَ عِنْدَ رَبِّهِ مَرْضِيًّا) (مريم ٥٥).
لغت:
آناء الليل: ساعات شب. مفرد آن «انى» است.
اعراب:
(كَمْ أَهْلَكْنا): در اينجا فاعل «يهد» مقدر و مفسر آن همين «كم اهلكنا» است.
مقصود:
(قالَ كَذلِكَ أَتَتْكَ آياتُنا فَنَسِيتَها): در اينجا خداوند در پاسخ كسى كه مىگفت:
خدايا چرا كور محشورم كردى؟ ميفرمايد: همانطورى كه امروز كور محشورت كردهايم، محمد ٦ و قرآن و دلائل روشن آن در دنيا بسوى تو آمدند و تو با خيره- سرى همه را پشت سر انداختى و خود را در معرض فراموشى قرار دادى، چه فراموشى فعل اختيارى انسان نيست تا كيفر داشته باشد.
(وَ كَذلِكَ الْيَوْمَ تُنْسى): امروز هم بمنزله فراموش شدگان هستى و در عذاب هميشگى گرفتارى.
برخى گويند: همانطورى كه ترا كور محشور كردم تا رسوا گردى و همانطورى كه كور دل بودى و آيات مرا ترك كردى و در آن نينديشيدى و همانطورى كه اوامر ما را زير پا گذاشتى و بمنزله چيزهاى فراموش شده قرارش دادى، امروز نيز گرفتار عذاب مىشوى و بمنزله چيزهاى فراموش شده هستى.