ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٥٤ - مقصود

دريا غرق شوى.

(فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ بِجُنُودِهِ‌): فرعون با سپاهيانش بدنبال ايشان حركت كردند.

در اينجا جمله‌اى محذوف است. يعنى موسى و قومش داخل دريا شدند و فرعون ...

(فَغَشِيَهُمْ مِنَ الْيَمِّ ما غَشِيَهُمْ‌): و آب دريا فرعون و سپاهيانش را پوشيد و غرق كرد.

اين تعبير، بمنظور بزرگ شمردن حادثه است. يعنى همان چيزى كه شناخته و شنيده‌ايد، آنها را بپوشانيد. چنان كه ابو النجم گفته است:

«انا ابو النجم و شعرى شعرى» من ابو النجم هستم و شعر من همان است كه شنيده و دانسته‌ايد.

حاصل مطلب اينكه: سرانجام فرعون نابود شد و موسى نجات يافت. اين است سرانجام كار ايشان تا اهل عبرت، چشم دل بگشايند و عبرت گيرند.

(وَ أَضَلَّ فِرْعَوْنُ قَوْمَهُ وَ ما هَدى‌): فرعون، ملت خود را از هدايت و حق و حقيقت دور كرد و نخواست كه آنها اهل هدايت و رشد باشند.

اينكه «و ما هدى» را بعداً ذكر ميكند، ميخواهد بفهماند كه فرعون بر اضلال ايشان ادامه ميداد و روش خود را تغيير نداد.

حذف مفعول «هدى» بمنظور رعايت رءوس آيات است.

اين جمله در پاسخ قول فرعون است كه بمردم مى‌گفت:(وَ ما أَهْدِيكُمْ إِلَّا سَبِيلَ- الرَّشادِ). اكنون بمنظور شمردن نعمتها به بنى اسرائيل خطاب كرده، ميفرمايد:

(يا بَنِي إِسْرائِيلَ قَدْ أَنْجَيْناكُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ‌): اى بنى اسرائيل شما را در برابر چشمتان از دشمن بد خواهتان فرعون نجات داديم.

(وَ واعَدْناكُمْ جانِبَ الطُّورِ الْأَيْمَنَ‌): خداوند وعده گذاشته بود كه موسى پس از غرق فرعون به سمت راست كوه طور بيايد و كتاب آسمانى تورات را كه مقررات و احكام مورد نياز ايشان را در برداشت، دريافت كند.[١]

[١]- تورات كنونى غير از آن توراتى است كه در سمت راست كوه طور بر حضرت موسى نازل شد.