٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩ - درسنامه فقه،كتاب زكات آيت اللّه سيد محمود هاشمى شاهرودى

حقه يوم حصاده» و در مطلق اموال آمده است : {و في أموالهم حقٌ معلوم للسائل و المحروم} و در آيات ديگرى آمده است: {و يقرضون اللّه‌ قرضاً حسناً} و امثال آنها. اگر تنها اين آيات بود شايد مى‌شد گفت كه مقصود آنها اشاره به همان حق واجب مالى زكات و خمس است كه در آيات ديگر به تفصيل آمده است، ولى در ذيل اين آيات، رواياتى هم آمده است كه تصريح مى‌كند مراد اين آيات غير از زكات است. مثلاً در مورد آيه {آتو حقه يوم حَصادِهِ } (٤) روايات متعددى آمده است كه صاحب وسائل باب سيزده از ابواب زكات غلات را به آنها اختصاص داده، از جمله:

صحيحه زراره و محمد بن مسلم و ابو بصير كلهم عن أبي جعفر في قول اللّه‌ عزّوجلّ «و آتوا حقّه يومَ حصاده»، فقالوا جميعاً قال ابو جعفر (ع): «هذا من الصدقة تعطى المسكين القبضة بعد القبضة و من الجذاذ الحفنة بعد الحفنة حتى يفرغ...»، (٥) وقتى كه داريد غلات خود را جمع آورى مى‌كنيد از هر مقدار كه درو كرديد قبضه‌اى هم به فقير بدهيد و از هر مقدار كه برداشت مى‌كنيد مشتى هم به فقير بدهيد.

در روايت معاوية بن شريح آمده است :

قال: سمعت أبا عبداللّه‌ يقول: «في الزرع حقان حقٌ تؤخذ به و حقٌ تعطيه، قلت: و ما الذي أوخذ به؟ و ما الذي اعطيه؟ قال: أمّا الذي تؤخذ به فالعشر و نصف العشر، وأمّا الذي تعطيه، فقول اللّه‌ عزّوجلّ: «وآتوا حقه يوم حصاده»، يعنى من حضرك الشيء بعد الشيء ولا أعلمه إلاّ قال: الضغث ثم الضغث حتى يفرغ»؛ (٦)


(٤) انعام، آيه ١٤١.
(٥) وسائل، ج٩، باب ١٣ از ابواب زكات غلات، ح١، ص١٩٥.
(٦) همان، باب ١٣ از ابواب زكات الغلات، ح٢، ص١٩٦.