عمار مى‌گويد از امام صادق(ع) پرسيدم :چه زمانى نماز بر پسربچه واجب مى‌شود؟ فرمودند: وقتى سيزده ساله شد. در صورتى كه قبل از سيزده سالگى محتلم گردد نيز نماز بر او واجب و تكاليف الهى بر او جارى مى‌گردد.

در موثقه عبداللّه‌ بن سنان از امام صادق(ع) آمده است :

إذا بلغ الغلام ثلاث عشرة سنة كتبت له الحسنة وكتبت عليه السيئة و عوقب ...؛ (١٤)

امام صادق(ع) فرمودند: زمانى كه پسر بچه سيزده ساله شد كارهاى نيك و بد او در دفتر اعمالش ثبت مى‌گردد و به سبب كارهاى بدش مورد مؤاخذه قرار مى‌گيرد.

اين روايات برخلاف قول مشهور و ناتوان از معارضه با آن است. قول مشهور، مستند به روايات صحيح و شهرت فراگير و اجماع است؛ اجماعى كه توسط بسيارى از فقها نقل شده است. علاوه بر اين، ذكر مردد هفده يا هجده سال به عنوان سن بلوغ در بيان ابوحنيفه، به اين معنى است كه حقيقتاً قبل از هجده سالگى سن بلوغ نيست بلكه زمانى براى ممارست و تمرين بوده و مؤاخذه در اين زمان به عنوان تأديب است. بر اين اساس، ابتداى سن بلوغ از هجده سالگى است و حال آنكه ادعاى ممنوعيت تصرف در اموال ، در هفده سالگى واضح البطلان است.

مقتضاى اصل عملى

در صورت شك در بلوغ پسر بچه با اتمام سيزده سالگى يا پانزده سالگى ، مقتضاى اصل عملى چيست؟

(١٣) وسائل الشيعه، ج١، باب ٤ از ابواب مقدمة العبادات ، ح ١٢ .
(١٤) همان ، ج١٣، باب ٤٤ از ابواب الوصايا ، ح ١٢.