٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٦ - اهليت حقوقى ،شناسايى سن بلوغ و تأثير آن در تكليف(٢) آيت الله شيخ حسن جواهرى

دختران در نه سالگى است. (١٨)اگر چه چنين اجماعى به دليل مدركى يا محتمل المدركى بودن مورد مناقشه قرار گرفته است، لكن روايات متعددى بر بلوغ دختر در نه سالگى دلالت مى‌كند.

دو قول ديگر در زمينه سن بلوغ دختر وجود دارد. برخى از فقهاى اماميه سيزده سالگى و برخى از اهل سنت، پانزده سالگى را سن بلوغ دختر ذكر كرده‌اند. براى هر دو قول رواياتى وجود دارد كه بعضاً با هم در تعارض‌اند.

با وجود اقوال و روايات مخالف ، اطمينان حاصل مى‌شود كه ادعاى اجماع بر بلوغ دختر در نه سالگى، صرفاً مستند به روايات نيست، بلكه اين حكم نسل به نسل از ائمه عليهم السلام دريافت شده است و اين نزد ما حجت است.

دلايل بلوغ دختر در نه سالگى:

١. صحيحة محمد بن ابى عمير عن غير واحد عن أبي عبد اللّه‌(ع) قال: حدّ بلوغ المرأة تسع سنين؛ (١٩)

ابن ابى عمير از گروهى از امام صادق(ع) نقل مى‌كند كه فرمودند: سن بلوغ دختر، نه سالگى است.

سند روايت كامل است؛ چون ابن ابى عمير هيچ حديث مسند يا مرسلى را جز از افراد موثق نقل نمى‌كند. (٢٠)حتى اگر اين مبنا را انكار كنيم ، باز هم امكان اثبات صحت سند اين روايت وجود دارد؛ زيرا ابن ابى عمير اين مطلب را از «غيرواحد» روايت كرده است و مراد از «غير واحد» ، از سه نفر به بالا است. اگر بپذيريم كه بر وثاقت بيشتر راويانى كه ابن ابى عمير از آنها روايت نقل كرده است، نص خاص


(١٨) رياض المسائل، طباطبايى ، ج ٨ ، ص٥٥٦ .
(١٩) وسائل الشيعة ، ج١٤ ، باب ٤٥ از ابواب مقدمات النكاح ، ح ١٠ .
(٢٠) انّه لايروي و لايرسل إلاّ عن ثقة.