فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٧ - اهليت حقوقى ،شناسايى سن بلوغ و تأثير آن در تكليف(٢) آيت الله شيخ حسن جواهرى
وأُخذ لها وبها . قال : والغلام لايجوز أمره في الشراء والبيع ولا يخرج من اليتم حتى يبلغ خمس عشرة سنة أو يحتلم أو يشعر أو ينبت قبل ذلك؛ (٤٧)
امام باقر ـ عليه السلام ـ مىفرمايد: حكم دختر بچه با پسر بچه متفاوت است، زمانى كه دختر ازدواج كند و با او نزديكى شود در صورتى كه نه سال داشته باشد يتيمى از او مرتفع و اموالش به او تسليم مىشود و مىتواند در اموال خويش تصرف و خريد و فروش كند و حدود الهى به طور كامل به نفع يا عليه او، اقامه مىشود. سپس فرمود: پسر بچه مجاز به خريد و فروش نيست و از يتيمى خارج نمى گردد مگر اينكه پانزده سالش تمام، يا محتلم شود، يا اينكه قبل از رسيدن به پانزده سالگى در چهره يا اطراف شرمگاه او موى برويد.
بر اساس اين روايت ، ازدواج و نزديكى با دختر تأثيرى در رسيدن به رشد و شكلگيرى قابليت جنسى ندارد، بلكه رسيدن به سن نه سالگى ابتداى شكل گيرى قابليت جنسى ، رشد و بلوغ او مىباشد. بعد از رسيدن به سن نه سالگى، بقيه احكام مانند ازدواج و نزديكى ، تسليم اموال، جواز خريد و فروش و اقامه حدود به نفع يا عليه او جارى مىشود. تنها به اين روش است كه مىتوان بين روايات مزبور كه ممكن است در بعضى فقرات غير هم سنخ يا متعارض باشند جمع كرد.
بلوغ در حقوق وضعى
در حقوق موضوعه تصريح شده كه سن بلوغ، همان سن رشد است كه عبارت است از تمام شدن بيست و يك سال ميلادى. بخش دوم ماده ٤٤ قانون جديد مصر مقرر مىدارد: «بيست و يك سال تمام ميلادى، سن رشد است». (٤٨)زمانى كه
(٤٧) وسائل الشيعة ، ج١ ، باب ٤ از ابواب مقدمة العبادات ، ح ٢، ص٤٣ .
(٤٨) الوسيط في شرح القانون المدني، عبدالرزاق سنهورى ، ج١ ، ص٢٩٧ .