إذا استكمل المولود خمس عشرة سنة كتب ماله و ما عليه واخذت منه الحدود؛ زمانى كه فرزند به پانزده سالگى برسد نيكى ها و بدى ها در نامه اعمالش ثبت مى‌شود و در حدود مورد مؤاخذه قرار مى‌گيرد. (٣٦)

ثانياً: بلوغ دختر و پسر مشترك است، مانند انزال و براى هر دو در يك سن حاصل مى‌شود. (٣٧)

احتمال اينكه روايت انس در مقام بيان سن بلوغ پسر باشد زياد است؛ زيرا تمام ضماير موجود در روايت مذكر است. اگر گفته شود مرجع اين ضمائر ، جنس مولود است كه شامل دختر و پسر مى‌شود، در پاسخ مى‌گوييم: وجود روايات متعدد در مورد بلوغ دختر در نه سالگى ، روايت انس را به سن بلوغ پسر، مقيد مى‌كند.

در مورد ادعاى اشتراك دختر و پسر در سن بلوغ ؛ به فرض كه دليلى بر تفاوت بلوغ طبيعى زن و مرد وجود نداشته باشد بايد متذكر شويم: روايات بلوغ دختر در نه سالگى، همگى از ائمه معصومين عليهم السلام از پدران ايشان عليهم السلام از پيامبر(ص) نقل شده است. از آنجا كه ائمه معصومين عليهم السلام به صراحت فرموده‌اند كه اهل اجتهاد و رأى نيستند و آنچه نقل مى‌كنند همه از پدرانشان از پيامبر(ص) است، (٣٨)براين اساس وجود تمايز بين سن بلوغ دختر و پسر امرى واضح است و جاى تمسك به قاعده اشتراك نيست.

دانشمندان علوم پزشكى معتقدند: حيض، تقريباً از سن يازده يا دوازده سالگى شروع مى‌شود، شواهد خارجى نيز مخصوصاً در مناطق گرمسير همين را

(٣٦) همان ، ص٥١٥ .
(٣٧) همان .
(٣٨) مراجعه كنيد به : الحلال والحرام في الاسلام، شيخ حسن جواهرى، مقدمة .