فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٩ - اهليت حقوقى ،شناسايى سن بلوغ و تأثير آن در تكليف(٢) آيت الله شيخ حسن جواهرى
بلوغ براساس سن
سن بلوغ ،كامل شدن پانزده سال در پسر و نه سال در دختر است.
سن بلوغ پسر:
صاحب جواهر در مورد بلوغ پسر در پانزده سالگى مىگويد:
اين مطلب بين فقها مشهور و شهرت عظيمه و نزديك به اجماع دارد. در مفتاح الكرامه تصريح شده كه اين حكم ، مستفيض يا متواتر و مانند اجماع است. وى در اين زمينه مىگويد: «ادعاى اجماع در اين زمينه به دوازده مورد مىرسد، دلالت برخى عبارات فقها بر اجماع، صريح و ظاهر و برخى مشعر به اجماع است به گونهاى كه از گفتار فقها، علم به اجماع حاصل مىشود». (١)
گروه زيادى از فقهاى اهل سنت از جمله اوزاعى ، شافعى ، ابويوسف و محمد همين نظر را دارند. (٢)برخى از ايشان سن را براى تحقق بلوغ پسر، معتبر نمى دانند. داود در اين زمينه مىگويد:
مرز سنى براى بلوغ وجود ندارد؛ زيرا در روايت نبوى صلوات اللّه عليه آمده است: «رفع القلم عن ثلاث، عن الصبي حتى يحتلم...؛ قلم تكليف از سه دسته برداشته شده است؛ كودك تا زمانى كه محتلم شود...».
بر اساس اين روايت، بلوغ با رسيدن به احتلام ثابت مىشود و اثبات بلوغ بر اساس سن، مخالف مضمون اين روايت است.
مالك و پيروان او نيز ، هفده يا هجده سالگى را به عنوان سن بلوغ پسر ذكر كردهاند. همچنين از ابو حنيفه دو سخن در مورد سن بلوغ پسر بچه نقل شده
(١) جواهر الكلام، ج١٦، ص٢٦.
(٢) المغنى، ابن قدامه ، ج١٤، ص٥١٤.