از موسى بن جعفر(ع) درباره ذبح با سنگ تيز، نى، چوب، در صورتى كه چاقو نباشد، پرسيدم، فرمود: ... در سؤال راوى به جاى «حديد» تعبير به سكّين شده و مضمون روايت مشابه روايات قبلى است . و نيز در روايت معتبر زيد شحام از امام صادق (ع) آمده است:

«سألت أباعبداللّه‌(ع) عن رجل لم‌يكن بحضرته سكّين أيذبح بقصبة ؟ فقال (ع):

اذبح بالحجر و بالعظم و بالقصبة و العود إذا لم‌تصب الحديدة» (٧٤)؛

پرسيدم كسى چاقو ندارد، آيا با نى ذبح كند ؟ فرمود: هر گاه به آهن برنخوردى، با سنگ، استخوان، نى و چوب ذبح كن.

روشن است كه در اين روايات و روايات قبل، سؤال از يك چيز است و منظور از «حديد» چاقو و مانند آن است كه براى بريدن و كشتن، آماده و ساخته شده است. در مقابل چيزهايى براى اين كار ساخته نشده‌اند مثل سنگ، نى، عصا و...

اگر گفته شود: مانعى ندارد كه هر دو ويژگى معتبر باشد، هم از جنس آهن و هم داشتن تيزى مناسب براى ذبح و بريدن. بنابراين، منظور از «حديد» چاقويى است كه از آهن باشد.

پاسخ:اين دو مفهوم از هم بيگانه‌اند و نمى‌توان هر دو را در ماده «حديد» معتبر شمرد؛ چون «حديد» به معناى فلزى شناخته شده غير از «حديد» به معناى تيز و برنده است.

ميان اين دو، عموم من وجه است؛ زيرا «حديد» شيئى تيز و برنده و آماده شده براى ذبح، مثل چاقو، اعم از آن است كه از جنس آهن باشد، يا غير آهن و «حديد» به معناى آهن و فلزى شناخته شده اعم است از آن كه به صورت ابزار ذبح و كشتن باشد يا نه و جمع بين اين دو مفهوم شبيه ، به استعمال ريشه اصل كلمه در دو معنى است كه در جاى خود

(٧٤)همان، حديث٣.