من قتلهم شيء إذا غشوا المسلمين و اظهروا العداوة لهم؟ قال: لا، إلاّ أن يكون متعوداً لقتلهم.قال: و سألته عن المسلم، هل يقتل بأهل الذمة و أهل الكتاب، إذا قتلهم؟ قال: لا، إلاّ أن يكون معتاداً لذلك لايدع قتلهم، فيقتل و هو صاغر. (٤٧)

از امام صادق(ع) درباره خونهاى مجوسى، يهود و نصارى سؤال كردم: آيا بر آنان و كسى كه آنها را مى‌كشد، در صورتى كه نسبت به مسلمانان اظهار دشمنى كرده باشند و آنان را فريب بدهند، چيزى هست؟ امام فرمود: نه، مگر اين كه قاتل به كشتن آنان عادت كرده باشد. از او پرسيدم: آيا مسلمان به خاطر كشتن اهل ذمه و اهل كتاب كشته مى‌شود؟ فرمود: نه، مگر اين كه او كشتن آنان را عادت خود قرار داده باشد و آن را ترك نكند. بنا بر اين، او را با خوارى مى‌كشند.

مفهوم صدر اين موثقه، عدم جواز كشتن ذميان است البته در صورتى كه مسلمانان را فريب ندهند و نسبت به آنان اظهار دشمنى نكنند. ذيل اين موثقه تصريح مى‌كند كه مسلمان، اگر به كشتن آنان عادت كند قصاص مى‌شود. (٤٨)صا؟ر راى اطلاع بيشتر ر.ك.: بابهاى قصاص و ديات، دركتابهاى روايى.

اين دو دسته روايات، دلالت دارند كه نمى‌توان ذمى و كتابى را كشت، آنان محترمند، هر چند اين حرمت، به اندازه حرمت مسلمان نيست. هر گاه اين روايات ، به اخبار معتبرى كه دلالت دارند بر اين كه حرمت ميت، مانند حرمت زنده است، منضم شوند، بر مى‌آيد كه نمى‌توان به مرده ذميان، مانند زنده آنان تعرض كرد. ادعاى اين كه اين اخبار، به ميت مسلمان، انصراف دارد، ممنوع است، زيرا شاهدى بر آن نيست. پس به صحيحه عبداللّه‌ بن سنان، نظرى بيفكنيم كه از امام صادق(ع) درباره مردى كه سر ميت را قطع كرد مى‌پرسد و امام پاسخ مى‌دهد:

(٤٧)همان، ص ٧٩، قصاص النفس، باب ٤٧، ح١.
(٤٨)براى اطلاع بيشتر ر.ك: بابهاى قصاص و ديات، دركتابهاى روايى.