مراجعه به اطلاقات، بگشايد. ثانياً ضابطه فنى در جمع بين روايات اقتضا مى‌كند كه رواياتى كه از ذبح به غير آهن نهى مى‌كنند، به مواردى اختصاص يابند كه خون از بدن حيوان خارج نشده، يا تمامى رگهاى چهارگانه بريده نشده است.

توضيح مطلب:مجموع روايات در اين باب، به چهار دسته تقسيم مى‌شوند:

١. دسته‌اى از ذبح به غير آهن مطلقاً نهى مى‌كنند. به اين روايات قبلاً اشاره كرديم.

٢. برخى بر جواز ذبح به غير آهن، مطلقاً دلالت دارد و آن روايت معتبر حسين بن علوان است: «عن جعفر بن محمد عن أبيه عن علي(ع) انّه كان يقول: لا بأس بذبيحة المروة و العود و أشباههما ما خلا السنّ و العظم» (٨٠)؛

حسين بن علوان از امام صادق (ع) از پدر بزرگوارش از على(ع) نقل مى‌كند كه فرمود: حيوانى كه با مروه، چوب و مانند آنها، جز دندان و استخوان ذبح شود، بى اشكال است.

٣. رواياتى كه بر جواز ذبح، به غير آهن در صورتى كه دسترسى به آن نداشته باشيم دلالت دارد، مانند صحيحه ابن سنان: «عن أبي عبداللّه‌ (ع)، قال: لا بأس أن تأكل ما ذبح بحجر إذا لم‌تجد حديدة (٨١)؛

امام صادق (ع) فرمود: خوردن حيوانى كه با سنگ ذبح شده، اشكال ندارد، اگر آهن نيافتى.

و روايت معتبر زيد شحّام كه قبلاً گذشت. (٨٢)

و روايت صحيحه ابن حجاج از امام هفتم (ع):

(٨٠)وسائل الشيعه، ج١٦، ص٣٠٩، باب ٢ از ابواب ذبايح، حديث٥.
(٨١)همان، ص٣٠٨، حديث٢.
(٨٢)همان، حديث٣.