منطقه‌اى و نقش اجتماعى - سياسى كه اين مدارس فقهى داشته‌اند، شناخته شود، طبقات الفقهاء عالمان شيعه با اسلوبى ويژه نگارش شود و نقش و جايگاه هر فقيه در بناى اين ميراث عظيم نموده شود.

٣. فلسفه علم فقه امروز

در كنار هر علمى، فلسفه آن دانش نيز مطرح است. با اين كه به طور پراكنده در اصول و مقدمات كتابهاى فقهى برخى مباحث كه امروز به نام فلسفه علم مطرح است، بحث شده، ولى لازم است اين موضوع نيز در حوزه‌ها به عنوان يك رشته علمى شناخته شود و مدرسان و فاضلان در اين زمينه رساله، مقاله‌ها و كتابها بنويسند.

در فلسفه علم فقه، ماهيت بحث و روش پژوهش و اجتهاد مجتهد، ارزيابى مى‌گردد و چگونگى تحقق اين بحث و فحص و ساختار و مبادى و مقارنات آن بررسى مى‌شود.

محيط، نظريه‌هاى فلسفى و كلامى، جهان بينى و تلقّى فقيه از انسان، رسالت و مكتب، در فتواى او مؤثر است. مبادى روانى، ساختار اجتماعى، وضعيت سياسى و خواست اجتماعى به استنباط فقيه جهت مى‌دهد. فلسفه علم فقه، اين امور را بدون هيچ گونه جانبدارى از بيرون بررسى مى‌كند.

در فلسفه علم فقه، از اهداف «شريعت» بحث مى‌شود و هر يك از فتاواى فقيه با اين مقاصد محك زده مى‌شود؛ زيرا هر مسأله را در جايگاه خودش بايد قرار داد و آن اهداف و مقاصد شريعت را در هر مسأله‌اى بايد مد نظر داشت.

فلسفه علم فقه، هم علت فقاهت در فتواى يك فقيه را نشان مى‌دهد و هم منشأ اختلاف فقيهان را.

با شناخت فلسفه علم فقه، مى‌توان رويارويى علما را در مقابله با مشروطيت و دفاع از آن تفسير كرد و نيز اختلافهاى فقيهان را در ديگر زمينه‌ها.