پاسخ : اوّلاًدر چنين مسئله‌اى كه روايات متعدد بر لزوم استقبال قبله ذبيحه دلالت دارند، اجماع دليل تعبدى مستقل نيست؛ بويژه كه عبارات برخى از فقها در كتابهايشان، همان تعبيرات روايات است.

ثانياً،اصل چنين اجماعى ثابت نيست؛ زيرا آنچه هست، عدم تصريح فقها، در مخالفت با اين شرط است. علاوه، شيخ مفيد در «مقنعه» (٤٢)شرط استقبال را در رديف امورى آورده است كه به نظر مشهور از آداب ذبح به شمار مى‌آيند مانند: قطع كردن سر حيوان قبل از سرد شدن بدن آن. اين، نشانه آن است كه شيخ مفيد، رو به قبله بودن حيوان را، از آداب ذبح مى‌داند، يا يك واجب تكليفى، نه شرط حلّيت.

چنان كه مرحوم شيخ طوسى در كتاب «مبسوط» نامى از شرط استقبال نبرده و از عبارت او در «خلاف» چنين بر مى‌آيد كه در مسئله اجماعى وجود ندارد وگرنه طبق معمول، بايد بدان استناد مى‌كرد. او، در مسئله يازده «كتاب الاضحيه» بعد از آنكه كه مى‌گويد: حيوانى كه عمداً رو به قبله ذبح نشود حرام است، ولى فقهاى اهل سنت رو به قبله بودن را مستحب مى‌دانند، دليل خود را چنين بيان مى‌كند:

«دليل ما اين است كه آنچه ما آن را معتبر شمرديم، مورد پذيرش همگان است و بر گفته آنان دليل نيست و همچنين جابر نقل كرده است كه پيامبر(ص)...» (٤٣)

تنها در كتاب نهايه مى‌نويسد: «شايسته است‌حيوان را به سوى قبله كند» (٤٤).

اين تعبير اشاره به واجب نبودن آن دارد هر چند پس از آن اظهار مى‌دارد:

«اگر عمداً، مخالفت كند، خوردن آن، جايز نيست.»

(٤٢)مقنعه، ص٥٨٠، چاپ جامعه مدرسين، قم، ١٤١٠ هـ . ق.
(٤٣)خلاف، شيخ طوسى، ج٣، ص٢٥٧، دارالكتب العلميه، قم.
(٤٤)نهايه، شيخ طوسى، ص٥٨٣، دارالكتاب العربى، بيروت، ١٤٠٠ق، ١٩٨٠م.