فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٧ - ذبح با دستگاههاى پيشرفته آيت اللّه سيد محمود هاشمى شاهرودى
امام (ع) فرمود: اى حسين! ذبيحه، در گرو نام خداست و جز از يكتا پرستان نمىتوان آسوده خاطر بود. در اين حديث شريف، امام(ع)، معيار حليت ذبيحه را ياد نام خدا مىداند و بر مسلمان بودن، از آن جهت تكيه دارد كه در انجام اين شرط، از غير مسلمان اطمينان حاصل نمىشود؛ زيرا اگر ذابح مسلمان نباشد، يا نام خدا را ياد نمىكند، يا اين كه نمىتواند معناى حقيقى را در نظر گيرد.
از اين روايت و برخى روايات ديگر استفاده مىشود كه شرط مسلمان بودن ذابح در رديف شرايط ديگر نيست، بلكه اين شرط براى احراز شرط تسميه مىباشد. پس اگر احراز شود كه ذابح از اهل كتاب نيز نام خدا را هنگام ذبح بر زبان آورده است، تذكيه صورت گرفته و حيوان حلال است. پس اين روايات مىتوانند اطلاق روايات اشتراط اسلام در ذابح را قيد بزنند، و اين بحث ديگرى است كه از ورود به آن پرهيز مىكنيم.
پس اين روايت اطلاق دارد و براى نفى هر شرطى، غير از تسميه و اسلام كه تحقّق بخش آن است، مىتوان به آن تمسك جست. البته، مقصود، شرايط موجد ذبح نيست كه ذبح مفروغٌ عنه است. بنابراين، اگر استقبال قبله معتبر بود ، لازم بود امام (ع)ياد آورى كند، بخصوص كه يهوديان و مسيحيان اگر ياد نام خدا كنند، به يقين، به سمت قبله مسلمانان ذبح نخواهند كرد.
علاوه، تعبير «الذبيحة بالإسم» مفيد انحصار است و هر شرطى غير از تسميه را نفى مىكند. اگر گفته شود: رو به قبله بودن در صورت آگاهى و توجه، شرط حلّيت است، ولى اگر ذابح، جهل به كلمه داشته باشد، مانند اهل كتاب، يا بدون توجه باشد، زيانى نمىرساند.
اگر گفته شود: استقبال قبله ـ چنانچه دلايل آن خواهد آمد ـ تنها در صورت علم و توجه شرط تذكيه است، و از آنجا كه در اين روايت، پرسش از اهل كتاب است كه آگاهى به حكم ندارند، سكوت امام و متعرض نشدن به اين شرط را نمىتوان دليل بر نفى آن گرفت؛ زيرا با