چنانكه زندگى اجتماعى نيز مرهون فراورده‌هاى دانش و علمى است كه در آن جامعه ارزش شده است و همان علوم و دانشها، زندگى اجتماعى را شكل و جهت مى‌دهد و افزون بر تأثير در انديشه‌هاى فقيه، روابط اجتماعى كه موضوع فقه است تحول مى‌پذيرد. بر اين اساس، نمى‌توان علم فقه را بر كنار از تأثير دانشهاى ديگر و بى نياز از ديگر علوم پنداشت. چنانكه علوم انسانى، اعتقاد و اخلاق فقيه در انديشه‌هاى فقهى او مؤثر است. علوم تجربى و دستاوردهاى آن در قالب صنعت و تكنيك نيز در موضوع سازى فقه و تأثير بر استنباط مجتهد از راه موضوع، تأثير مى‌گذارد.

در چگونگى تاثير علوم حتى علوم تجربى در اجتهاد و سرفصلهايى كه بايد در آنها كاوش شود گفته‌هاى بسيارى است كه خود، مقاله‌هاى مستقلى را مى‌طلبد، فقط در اين‌جا به رابطه و تعامل فقه و حقوق جديد اشارتى گذرا داريم:

٥. فقه و حقوق

تعيين حقها و بحث‌حقوق كه فقه نيز بدان پرداخته، ميدانها و بسترهاى جديد و موضوعهاى گسترده و بسيارى پيدا كرده است. دهها روش و مكتب حقوقى در دنيا سر بر آورده است. اين پيشرفتها بيشتر در قرون اخير بوده است كه حوزه‌ها از مسائل اجتماعى و فضاى سياسى جهان بر كنار بوده‌اند، از اين روى، بر فقه عرضه نشده‌اند.

امروز، لازم است مباحثى چون: حقوق مدنى و شهروندى، حقوق جزاى عمومى و اختصاصى، حقوق تجارت با انواع ده گانه‌اش، مسائل مربوط به حمل و نقل، امور مالى، حقوق بين الملل، حقوق دريايى، آبى و خاكى و فضايى، حقوق مخابرات و رسانه‌ها،