در جستجوي عرفان اسلامي - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٦٧ - دو بعد مادى و معنوى انسان؛ متعارض يا متقارب؟

رسول خدا(صلى الله عليه وآله) هنگامى كه شنيد مردى از انصار از دنيا رفته و كودكان صغيرى از او باقى مانده و وى دارايى مختصر خود را در راه خدا داده است، فرمود: اگر قبلا به من اطلاع داده بوديد، نمى‌گذاشتم او را در قبرستان مسلمين دفن كنند! او كودكانى باقى مى‌گذارد كه دستشان پيش مردم دراز باشد؟!

هم‌چنين پدرم امام باقر(عليه السلام) براى من نقل كرد كه رسول خدا(صلى الله عليه وآله) فرموده است: هميشه در انفاق‌هاى خويش از عائله خود شروع كنيد، به ترتيب نزديكى، كه هر كس نزديك‌تر است مقدّم‌تر است.

علاوه بر همه اينها، نص قرآن مجيد از روش و مسلك شما نهى مى‌كند؛ آن‌جاكه در توصيف «عباد الرحمان» مى‌فرمايد:

وَالَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْ يَقْتُرُوا وَكانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواما؛[١] و [بندگان خداى رحمان] كسانى‌اند كه چون انفاق كنند نه ولخرجى مى‌كنند و نه تنگ مى‌گيرند، و ميان اين دو [روش] حد وسط را برمى‌گزينند.

در اين آيه، خداوند از اسراف و زياده‌روى در بذل و بخشش نهى مى‌كند و آن را از مصاديق «اسراف» برمى‌شمارد؛ و از سوى ديگر نص قرآن است كه خداوند «مسرفان» را دوست نمى‌دارد: إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِين.[٢] قرآن براى اين كار حد وسط و ميانه‌اى را تعيين كرده است، نه اين‌كه انسان هر چه دارد به ديگران ببخشد و خودش دست خالى بماند و آن‌گاه دست به دعا بردارد كه خدايا به من روزى عنايت فرما! خداوند چنين دعايى را هرگز مستجاب نمى‌گرداند؛ چرا كه پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) فرمود: خداوند دعاى چند كس را مستجاب نمى‌كند، و از جمله آن‌ها كسى است كه در خانه خود نشسته و دست روى دست گذاشته و از خداوند روزى مى‌خواهد؛ خداوند در جواب اين بنده طمع‌كار جاهل مى‌فرمايد: