در جستجوي عرفان اسلامي - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٢٥ - دو حكايت از شيخ انصارى
دو حكايت از شيخ انصارى
شيخ انصارى يكى از علماى بزرگ شيعه است. وى از شخصيتهاى علمى برجسته و مهم و تأثيرگذار شيعه محسوب مىگردد و دو كتاب «رسائل» و «مكاسب» او دهها سال است كه در حوزههاى علميه تدريس مىشود. از اين رو همه علما و بزرگان حوزه شيعه كه پس از شيخ انصارى در عرصه فقه و فقاهت ظهور كردهاند خوشهچين خوان علمى اين عالم بزرگ محسوب مىشوند. جداى از مقام علمى و ژرفانديشىها و نوآورىهاى شيخ در فقه و اصول، آنچه كه شخصيت وى را بيش از پيش ممتاز و برجسته مىكند، زهد و تقوا و فضايل معنوى او است. شيخ انصارى از كسانى است كه حقيقت عرفان را در جاى جاى زندگى، شخصيت، روش و منش او مىتوان جستجو كرد. او نه درس عرفان داشته، نه كتابى در عرفان نگاشته و نه در بين شاگردان و مردم زمان خويش به نام «عارف» مشهور بوده است، ولى حضور خدا در سراسر زندگى او مشهود است. در مورد زندگى و سجاياى اخلاقى شيخ كه بيانگر حضور حقيقت عرفان در نفس و روح او است سخن بسيار است كه اين مقال جاى طرح آن نيست. در هر صورت، براى ارائه شاهدى بر بحثهايى كه در اين سطور اخير داشتيم، ذكر يكى، دو حكايت از آن عبد صالح خداوند خالى از لطف نيست.
آوردهاند در ايامى كه شيخ در نجف زندگى مىكرده است، روزى در گرماى تابستان وارد منزل مىشود. كسانى كه تابستان نجف را ديده باشند، مىدانند چقدر گرم و سوزان است. در هر صورت، شيخ در آن گرماى سوزان و در حالى كه تشنه بوده است از راه مىرسد و آب طلب مىكند. آن زمانها در نجف يخ و يخچال نبوده و براى تابستان و نگهدارى مواد غذايى و خنك كردن آب، سردابهاى عميقى درست مىكردهاند و مشربهها و كوزههايى را داخل سرداب آويزان مىكردهاند تا قدرى خنك شود. از اين رو تا بروند و از داخل سرداب آب را بالا بكشند و بياورند، شيخ فرصت را غنيمت شمرده و با خود مىگويد، خوب است دو ركعت نماز بخوانم. تصور كنيد، ظهر تابستان