در جستجوي عرفان اسلامي - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٥١ - اعمال و اذكار خاص در سير و سلوك
فَقالَ: لَمْ يَجْعَلِ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ حَدّاً يَنْتَهي اِلَيْهِ. قالَ: وَكانَ اَبي(عليه السلام) كَثيرَ الذِّكْرِ، لَقَدْ كُنْتُ أمْشي مَعَهُ وَإنَّهُ لَيَذْكُرُ اللهَ، وَآكُلُ مَعَهُ الطَّعامَ وَإنَّهُ لَيَذْكُرُ اللهَ، وَلَقَدْ كانَ يُحَدِّثُ الْقَوْمَ وَما يَشْغَلُهُ ذلِكَ عَنْ ذِكْرِ اللهِ، وَكُنْتُ اَرى لِسانَهُ لازِقاً بِحَنَكِهِ يَقُولُ لا اِلهَ اِلاَّ اللهُ، وَكانَ يَجْمَعُنا فَيَأْمُرُنا بِالذِّكْرِ حَتّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ، وَ يَأْمُرُ بِالْقِرائَةِ مَنْ كانَ يَقْرَأُ مِنّا وَمَنْ كانَ لا يَقْرَأُ مِنّا اَمَرَهُ بِالذِّكْرِ...؛[١]
هيچ چيزى نيست مگر آنكه براى آن حد و اندازهاى است كه به آن پايان مىيابد، مگر ذكر كه براى آن اندازه و نهايتى نيست. خداى متعال نمازهاى پنجگانه را واجب كرده، پس كسى كه آنها را بهجا آورد حد آنها همان است؛ و ماه رمضان حد و اندازهاش روزه گرفتن يك ماه است؛ و حج را هر كس (يك بار) انجام دهد حد آن همان است؛ مگر ذكر كه خداى متعال به مقدار كم آن راضى نگرديده و براى آن حدى كه به آن خاتمه پذيرد قرار نداده است.
سپس آن حضرت اين آيه را تلاوت فرمود: «اى كسانى كه ايمان آوردهايد، خدا را ياد كنيد، يادى بسيار. و صبح و شام او را به نيكى بستاييد». سپس فرمود: خداوند در اين آيه حدى كه ذكر به آن منتهى شود قرار نداده است. همچنين فرمود: پدرم (امام باقر(عليه السلام)) بسيار ذكر مىگفت؛ من پياده همراهش مىرفتم و او پيوسته ذكر خدا مىگفت، و من با او غذا مىخوردم و او ذكر خدا مىگفت، و در حالى كه مشغول گفتگوى با مردم بود، اين امر او را از ذكر خدا بازنمىداشت، و من در آن حال زبانش را مىديدم كه به سقف دهانش چسبيده و «لا اله الا الله» مىگويد. پدرم ما را جمع مىكرد و امرمان مىفرمود كه ذكر بگوييم، تا هنگامى كه خورشيد طلوع كند؛ و به هر يك از ما كه قرآن مىخواند دستور مىداد كه قرآن بخواند، و به آن كس از ما كه قرآن نمىخواند، مىفرمود كه ذكر بگويد...
از اين رو اگر مربى و استاد اخلاقى به متربى و شاگردى، براى مثال، بگويد روزى
[١] اصول كافى، ج ٢، كتاب الدعاء، باب ذكر الله عز و جل كثيرا، روايت ١.