در جستجوي عرفان اسلامي - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٥٩ - دو بعد مادى و معنوى انسان؛ متعارض يا متقارب؟

آنچه كه به عمل جهت مى‌دهد و آن را ارزشمند و يا فاقد ارزش ـ و حتى ضد ارزش ـ مى‌سازد «نيت» و انگيزه‌اى است كه در وراى آن قرار دارد. از اين رو اگر كارى كه ظاهرش مادى و دنيايى است به انگيزه كسب رضايت خداوند و حركت در چارچوب‌هاى تعيين‌شده توسط شريعت انجام شود، نمى‌توان آن را مخالف عرفان و در تضاد با كمال انسانى نفس دانست. اگر همسر اختيار كردن و تشكيل خانواده به انگيزه متابعت از احكام شرع و همراهى با اين فرمايش نبوى باشد كه:

اَلنِّكاحُ سَنَّتي فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتي فَلَيْسَ مِنّي؛[١] ازدواج سنّت من است؛ پس هر كس از سنّت من روى گردان باشد از من نيست؛

آن‌گاه اين كار نه‌تنها توجه به ماديات و دور شدن از معنويات نيست، كه عين تقرب الى الله و حركت در مسير تكامل انسانى است. عرفان اسلامى اين است كه آدمى همه حركات و سكنات و ابعاد زندگى‌اش را براى خدا و در مسير اطاعت خداوند قرار دهد و نيت و انگيزه‌اش تنها خدا و جلب رضايت او باشد. اگر چنين شد، ديگر تفاوت نمى‌كند كه نماز شب بخواند يا به كار و كسب و تجارت مشغول باشد. آرى، در عرفان صحيح اسلامى كسب و كار هم اگر به نيت الهى و صحيح باشد عين عبادت و موجب تكامل نفس و قرب الى الله است؛ و اين، نه سخنى گزاف و ذوقى و سليقه‌اى، و برداشت و تفسيرى از معارف اسلامى است، بلكه نص فرمايش پيامبر گرامى اسلام(صلى الله عليه وآله) است كه فرمود:

اَلْكادُّ عَلى عِيالِهِ كَالْمُجاهِدِ في سَبيلِ اللهِ؛[٢] كسى كه براى تأمين مخارج و روزى خانواده اش تلاش مى كند مانند مجاهدى است كه در راه خدا پيكار مى كند.

بيان امام باقر(عليه السلام) در مواجهه با محمد بن منكدر نيز به خوبى بيان‌گر اين مطلب است كه در