در جستجوي عرفان اسلامي - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٣ - انواع تمايلات انسان
فصل اول: كليات
انواع تمايلات انسان
روح انسانى در فاصله تولد تا مرگ، مراحل مختلفى را پشت سر مىگذارد كه در هر مرحله، خواستها و نيازهاى ويژهاى دارد. ما از زمانىكه خود را شناختهايم تا به اين پايه از حياتمان، تحولات گوناگونى را در روح خويش تجربه كردهايم، كه از طريق تجربه درونى، يا به اصطلاح فلسفى، «علم حضورى» با تحولات آشنا شدهايم. برخى از اين مراحل و تجربيات در همه انسانها مشترك است و همه ما كموبيش آنها را تجربه كردهايم. به عنوان مثال، حركت و تلاش نوزاد انسان در ابتدا، تنها براى خوردن و آشاميدن است و به چيزى جز خوردن و آشاميدن نمىانديشد. از اينرو اولين نياز انسان، نياز به خوردنىها و آشاميدنىها است و تا مدتى، بيش از اين خواستهاى ندارد. البته گرچه ما به طور معمول از ماههاى اوليه زندگى خود چيزى به ياد نداريم؛ ولى مىتوانيم اين مسأله را در مورد ديگران تجربه كنيم. ما به چشم خود مشاهده مىكنيم كه نوزادان و كودكانى كه در ماههاى اول زندگى هستند، به چيزى جز خوردن و آشاميدن توجه ندارند، و از همينرو هر چه به دستشان بيايد آن را به دهان خود نزديك مىكنند.
اندكى پس از اين مرحله كه روح به صورت طبيعى، فطرى و غير اختيارى كمى تكامل مىيابد، انسان به جز خوردن و آشاميدن چيزهاى ديگرى را نيز درك مىكند. براى مثال، در اين مرحله محبت پدر و مادر، به ويژه محبت مادر را ادراك مىكند و از نگاههاى محبتآميز، به آغوش كشيدن و نوازش كردن والدين خود، لذت مىبرد. اين،