طبيعيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١١٨ - برهان بر آن كه پذيراء معقولات جسم نيست

بمجرد انسانيّت اين عذرها نيايد. و نشايد- كه: جزو بود الّا مخالف‌ [١] كلّ، و آنكه لازم آيد آنچه آيد [٢]، و بحقيقت‌ [٣] نشايد كه جسم صورتى مجرد را [٤] اندر يابد الّا باين حالها كه از جهت مقدار- و وضع جسم افتد [٥].

و شكّ نيست كه صورتى حقيقى كه مجرد است از وضع و كميّت محدود:

يا مجرديش بسبب‌ [٦] هستى بود اندر بيرون- يا مجرديش بسبب هستيش‌ [٧] بود اندر عقل. پس اگر نه هر دو [٨] جايگاه ورا وضع- و كمّيّت لاحق افتد، حقيقت مردمى را مجردى نبود- از [٩] وضع محدود، پس حقيقت مردم كه همه مشترك‌اند اندر وى- بى‌وضع محدود ورا [١٠] وجود نبود، و خردش اندر نيابد [١١]. و ليكن نه چنين است كه اين معنى را وجود هست و خردش‌

[١] بود آن مخالف- آ،- بود آن مخالفت- ه- ط.

[٢] بى: آيد- آ.

[٣] و لازم آنچه آيد و تحقيق- ه.

[٤] بى: را- كب.

[٥] اوفتد- آ- ه.

[٦] و مجرد پس بسبب- د،- با مجرد پس سبب- ط- آ- ه.

[٧] مجرديش بسبب هستى- كب- م،- مجرد بسبب هستى- د،- مجرديش و سبب هستى- آ- ه- ط.

[٨] اگر بهر دو- د،- اگر هر دو- كب.

[٩] نبود اندر- م- ك.

[١٠] محدود را- د- ك.

[١١] خردش اندر نبايد- د،- و خللش اندر نبايد- آ،- و ظلش اندر نيايد- ه.