توضيح المسائل (فارسي) - خوئی، سيد ابوالقاسم - الصفحة ٢٣٢ - احكام خمس
(مسألة ١٨٢١ )
- اگر كسى حيوانى را از قبيل ماهى بخرد و در شكم آن مالى پيدا كند چنانچه
احتمال دهد كه مال فروشنده است، لازم نيست به او خبر دهد و در حكم منافع
كسب است ولى اگر آن حيوان از قبيل چهارپايان باشد لازم است به فروشنده
اطلاع دهد و چنانچه او علامت داد مال اوست والا مال پيدا كننده است و در
حكم منافع كسب است.
٤-
مال حلال مخلوط به حرام (مسألة ١٨٢٢ ) -
اگر مال حلال با مال حرام بطورى مخلوط شود كه انسان نتواند آنها را از
يكديگر تشخيص دهد و صاحب مال حرام و مقدار آن، هيچكدام معلوم نباشد، و
نداند كه مقدار مال حرام كمتر از خمس است يا زيادتر بايد خمس تمام مال را
بدهد و بعد از دادن خمس، بقي مال حلال مىشود.
(مسألة١٨٢٣ ) - اگر مال حلال با حرام مخلوط شود و
انسان مقدار حرام را چه كمتر چه بيشتر از خمس باشد- بداند، ولى صاحب آن را
نشناسد، بايد آن مقدار را به نيت صاحبش صدقه بدهد. و احتياط واجب آن است
كه از حاكم شرع هم اذن بگيرد.
(مسألة١٨٢٤ ) - اگر مال حلال با حرام مخلوط شود و
انسان مقدار حرام را نداند ولى صاحبش را بشناسد، بايد يكديگر را راضى
نمايند. و چنانچه صاحب مال راضى نشود، بايد مقدارى را كه يقين دارد مال او
است به او بدهد و بهتر آن است كه مقدار بيشترى را كه احتمال مىدهد مال او
است نيز به او بدهد.
(مسألة ١٨٢٥ ) - اگر خمس مال حلال مخلوط به حرام
را بدهد و بعد بفهمد كه مقدار حرام بيشتر از خمس بوده، بايد مقدارى را كه
مىداند از خمس بيشتر بوده، از طرف صاحب آن صدقه بدهد.
(مسألة ١٨٢٦ ) - اگر خمس مال حلال مخلوط به حرام
را بدهد، يا مالى كه صاحبش را نمىشناسد به نيت او صدقه بدهد، بعد از آن كه
صاحبش پيدا شد، لازم نيست چيزى به او بدهد.
(مسألة ١٨٢٧ ) - اگر مال حلالى با حرام مخلوط شود
و مقدار حرام معلوم باشد و انسان بداند كه صاحب آن از چند نفر معين بيرون
نيست ولى نتواند بفهمد كيست، بايد در صورت امكان همة آنها را راضى كند
والا بين آنها قرعه بزند و به اسم هر كسى اصابت كرد آن مال را به او بدهد.
٥- جواهرى كه به واسط فرو رفتن در دريا بهدست مىآيد (مسألة ١٨٢٨ )
- اگر به واسط غواصى يعنى فرو رفتن در دريا لؤلؤ و مرجان يا جواهر ديگرى
بيرون آورند، روئيدنى باشد، يا معدنى، بايد خمس آن را بدهند و بنابر احتياط
نصابى در آن معتبر نيست پس هر مقدارى كه بايد خمس آن را داد چه بيرون
آورنده يك نفر باشد، يا چند نفر.
(مسألة ١٨٢٩ ) - اگر بدون فرو رفتن در دريا به
وسيله اسبابى جواهر بيرون آورد بنابر احتياط خمس آن واجب است. ولى اگر از
روى آب دريا يا از كنار دريا جواهر بگيرد، در صورتى بايد خمس آن را بدهد كه
آنچه بهدست آورده به تنهايى يا با منفعتهاى ديگر كسب او از مخارج سالش
زيادتر باشد.
(مسألة ١٨٣٠ ) - خمس ماهى و حيوانات ديگرى كه
انسان بدون فرو رفتن در دريا مىگيرد، در صورتى واجب است كه به تنهايى يا
با منفعتهاى ديگر كسب او از مخارج سالش زيادتر باشد.