توضيح المسائل (فارسي) - خوئی، سيد ابوالقاسم - الصفحة ٢٣٠ - احكام خمس
(مسألة ١٨٠١ )
- كسى كه با ديگرى شريك است، اگر خمس منافع خود را بدهد و شريك او ندهد و
در سال بعد از مالى كه خمسش را نداده براى سرمايه شركت بگذارد، آن كس
مىتواند در آن مال تصرف كند.
(مسألة ١٨٠٢ ) - اگر بچة صغير سرمايهاى داشته باشد و از آن منافعى بهدست آيد، واجب نيست بعد از آنكه بالغ شد، خمس آن را بدهد.
(مسألة ١٨٠٣ ) - كسى كه مالى از ديگرى بدست آورد و
شك كند خمس آن را داده يا نه، مىتواند در آن مال تصرف نمايد بلكه اگر
يقين هم داشته باشد كه خمس آن را نداده مىتواند در آن تصرف نمايد.
(مسألة ١٨٠٤ ) - اگر كسى از منافع كسب خود در
اثناء سال ملكى بخرد كه از لوازم و مخارج ساليانهاش حساب نشود واجب است
بعد از تمامى سال خمس او را بدهد و چنانچه خمس او را نداد و قيمت آن ملك
بالا رفت،لازم است خمس مقدارى را كه آن ملك فعلاً ارزش دارد بدهد و همچنين
است غير ملك از فرش و مانند آن.
(مسألة ١٨٠٥ ) - كسى كه از اول تكليف خمس نداده،
اگر مثلاً ملكى بخرد و قيمت آن بالا رود چنانچه آن ملك را براى آن نخريده
كه قيمتش بالا رود و بفروشد، مثلاً زمينى را براى زراعت خريده است و از پول
خمس نداده قيمت آن را داده بايد خمس قيمتى را كه خريده بدهد. و اگر مثلاً
پول خمس نداده را بفروشنده داده و به او گفته اين ملك را با اين پول مىخرم
بايد خمس مقدارى را كه آن ملك فعلاً ارزش دارد بدهد.
(مسألة ١٨٠٦ ) - كسى كه از اول تكليف خمس نداده،
اگر از منافع كسب چيزى كه به آن احتياج ندارد خريده و يك سال از وقت منفعت
بردن گذشته، بايد خمس آن را بدهد، و اگر اثاث خانه و چيزهاى ديگرى كه به
آنها احتياج دارد مطابق شأن خود خريده، پس اگر بداند در بين سالى كه در آن
سال فايده برده آنها را خريده، لازم نيست خمس آنها را بدهد و اگر نداند
كه در بين سال خريده يا بعد از تمام شدن سال، بنابر احتياط واجب بايد با
حاكم شرع مصالحه كند.
٢-
معدن (مسألة ١٨٠٧ ) - اگر از معدن طلا،
نقره، سرب، مس، آهن، نفت، ذغال سنگ، فيروزه،عقيق، زاج، نمك و معدنهاى ديگر
چيزى بهدست آورد، در صورتى كه به مقدار نصاب باشد، بايد خمس آن را بدهد.
(مسألة ١٨٠٨ ) - نصاب معدن ١٥ مثقال معمولى طلاى مسكوك است، يعنى اگر قيمت چيزى را كه از معدن بيرون آورده، به ١٥ مثقال طلاى مسكوك برسد، بايد خمس آنچه را كه پس از كم كردن مخارجى كه كرده است باقى مىماند، بدهد.
(مسألة ١٨٠٩ ) - چنانچه قيمت چيزى كه از معدن بيرون آورده، به ١٥ مثقال طلاى مسكوك نرسد، خمس آن در صورتى لازم است كه به تنهايى يا با منفعتهاى ديگر كسب او از مخارج سالش زياد بيايد.
(مسألة ١٨١٠ ) - گچ و آهك و گل سرشور و گل سرخ از
چيزهاى معدنى نيست و كسى كه اينها را بيرون مىآورد درصورتى بايد خمس بدهد
كه آنچه را بيرون آورده، به تنهايى يا با منافع ديگر كسبش از مخارج سال او
زياد بيايد.
(مسألة ١٨١١ ) - كسى كه از معدن چيزى بهدست
مىآورد بايد خمس آن را بدهد، چه معدن روى زمين باشد يا زير آن، چه در
زمينى باشد كه ملك است يا در جايى باشد كه مالك ندارد.