توضيح المسائل (فارسي) - خوئی، سيد ابوالقاسم - الصفحة ٣٥٣ - ارث دست سوم
ى
كى باشد يك ششم از مال را مىبرد و اگر متعدد باشند يك سوم را به طور مساوى
بينشان تقسيم مىنمايند و باقيمانده مال جد يا جده است، و اگر جد و جده
هر دو باشند، جد دو مقابل جده مىبرد.
« ششم »: جد يا جده از طرف مادر يا برادر از طرف
پدر جمع شود در اين صورت از براى جد يا جده يك سوم است، اگرچه يكى باشد، و
دو سوم آن از براى برادر است اگرچه نيز يكى باشد، و اگر با آن جد و جده
خواهر از طرف پدر باشد درصورتىكه يكى باشد نصف را مىبرد و اگر متعدد باشد
دو سوم را مىبرند، و در هر صورت از براى جد و يا جده يك سوم است، و
بنابراين اگر خواهر يكى شد يك ششم از تركه زائد از فريضه مىماند و احتياط
واجب در آن مصالحه است.
« هفتم »: اجداد يا جدات بعض از آنها پدرى و بعض
از آنها مادرى و با آنها برادر يا خواهر پدرى باشد، چه يكى باشد يا متعدد
در اين صورت از براى جد يا جده مادرى يك سوم است و با تعدد به طور مساوى
بين آنها تقسيم مىشود اگرچه اختلاف داشته باشند از حيث ذكورت و انوثت، و
از براى جد يا جده پدرى و برادر يا خواهر پدرى دو سوم باقى از تركه است، و
با اختلاف از حيث ذكورت و انوثت با تفاضل و بدون اختلاف به طور مساوى قسمت
مىشود، و اگر با آن اجداد يا جدات برادر يا خواهر مادرى باشد از براى جد
يا جده مادرى، با برادر يا خواهر مادرى يك سوم است كه به طور مساوى بين
آنها تقسيم مىشود اگرچه از حيث ذكورت و انوثت اختلاف داشته باشند و از
براى جد و يا جده پدرى دو سوم است و بينشان در صورت اختلاف با تفاضل والا
به طور مساوى تقسيم مىشود.
« هشتم »: برادرها يا خواهرها بعض از آنها پدرى و
بعض از آنها مادرى و با آنها جد يا جده پدرى باشد در اين صورت از براى
برادر يا خواهر مادرى يك ششم تركه است اگر يكى باشد و يك سوم از آن است اگر
متعدد باشند، و به طور مساوى بين آنها تقسيم مىشود و از براى برادر يا
خواهر پدرى با جد يا جده پدرى باقى آن تركه است و به طور مساوى بين آنها
تقسيم مىشود درصورتى كه اختلاف از حيث ذكورت و انوثت نداشته باشند، و در
صورت اختلاف به تفاضل بين آنها تقسيم مىشود، و اگر با آن برادرها يا
خواهرها جد يا جده مادرى باشد از براى جد يا جده مادرى با برادر يا خواهر
مادرى تماماً يك سوم است و به طور مساوى بين آنها تقسيم مىشود، و از براى
برادر يا خواهر پدرى دو سوم است و بين آنها در صورت اختلاف از حيث ذكورت و
انوثت با تفاضل و در صورت عدم اختلاف به طور مساوى تقسيم مىشود.
(مسألة ٢٧٦٤ ) - درصورتى كه ميت برادر يا خواهر
دارد برادرزاده يا خواهر زادة او ارث نمىبرند. ولى اين حكم در جائى كه ارث
برادرزاده يا خواهرزاده با برادر يا خواهر مزاحمت نكند جارى نيست، مثلاً
اگر ميت برادر پدرى و جد مادرى داشته باشد برادر پدرى دو ثلث و جد مادرى يك
ثلث ارث مىبرد و در اين صورت اگر ميت پسر برادر مادرى نيز داشته باشد پسر
برادر با جد مادرى در ثلث شريك مىباشند.
ارث دست سوم
(مسألة ٢٧٦٥ ) - دست سوم عمو و عمه و دايى و خاله و اولاد آنان است به تفصيلى كه گفته شد، كه اگر از طبقه اول و