تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥١٢ - تفسير آن روز پشيمانى بيهوده است

و منظره عذاب دردناك آن مى‌افتد، آهى از دل بر مى‌كشد و آرزو مى‌كند اى كاش به او اجازه داده مى‌شد تا به دنيا بازگردد، تبهكاريهاى گذشته را با اعمال نيكش بشويد و در صف نيكوكاران جاى گيرد.

به اين ترتيب هر يك از اين گفتارهاى سه‌گانه مجرمان در قيامت در موقفى اظهار مى‌شود:

با ورود در صحنه محشر اظهار حسرت مى‌كند.

با مشاهده پاداش پرهيزكاران آرزوى سرنوشت آنها را مى‌نمايد.

و با مشاهده عذاب الهى آرزوى بازگشت به دنيا و جبران گذشته مى‌كند.

*** قرآن در برابر اين سه گفتار تنها به گفتار دوم چنين پاسخ مى‌گويد:" آرى آيات من به سراغ تو آمد اما آن را تكذيب كردى، و تكبر ورزيدى، و از كافران بودى" (بَلى‌ قَدْ جاءَتْكَ آياتِي فَكَذَّبْتَ بِها وَ اسْتَكْبَرْتَ وَ كُنْتَ مِنَ الْكافِرِينَ‌) [١] يعنى اينكه مى‌گويى" اگر هدايت الهى به سراغ من آمده بود از پرهيزگاران بودم هدايت الهى چيست؟ جز اينهمه كتب آسمانى و فرستادگان خدا و آيات و نشانه‌هاى حق در آفاق و انفس؟

همه اين آيات را ديدى و شنيدى عكس العمل تو در مقابل آن چه بود؟ تكذيب و استكبار و كفر! مگر ممكن است خدا بدون اتمام حجت كسى را مجازات كند؟ مگر ميان‌

---

[١] گر چه قائل در آيات گذشته" نفس" بوده، و آن مؤنث است، و كرارا در آيات قرآن اوصاف و افعال مربوط به آن به صورت مؤنث آمده، ولى در آيه مورد بحث ضمير كذبت و ما بعد آن به صورت مذكر آمده است اين به خاطر آن است كه در اينجا منظور از آن انسان و مانند آن مى‌باشد بعضى نيز گفته‌اند كه نفس به مذكر و مؤنث هر دو اطلاق مى‌شود.