تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠ - تفسير فرشتگانى كه آماده انجام ماموريتند

هر چند قرائن نشان مى‌دهد كه بيشتر مراد از آن فرشتگان است، و در بعضى از روايات نيز به آن اشاره شده است‌ [١] همچنين مانعى ندارد كه" زجرات" هم شامل فرشتگانى شود كه وسوسه‌هاى شياطين را از قلوب انسانها دور مى‌كنند، و هم انسانهايى كه به فريضه نهى از منكر مى‌پردازند و هم.

و" تاليات" اشاره به تمام فرشتگان و جماعتهايى از مؤمنان باشد كه آيات الهى و ذكر خدا را پى در پى تلاوت مى‌كنند.

در اينجا اين سؤال پيش مى‌آيد كه ظاهر آيات به مقتضاى عطف اين سه جمله بر يكديگر با" فاء" اين است كه اين سه گروه پشت سر يكديگر قرار دارند، آيا اين ترتيب از نظر انجام وظيفه است؟ يا بر حسب مقام؟ يا هر دو معنى؟

پيدا است صف كشيدن و آماده شدن در مرحله نخست قرار دارد، سپس طرد كردن موانع از سر راه، و بعد از آن بيان دستورات و اجراى آنها.

از سوى ديگر آنها كه آماده اجراى فرمان مى‌شوند مقامى دارند، و آنها كه موانع را طرد مى‌كنند مقامى برتر، و آنها كه فرمانها را مى‌خوانند و به اجراء در مى‌آورند از همه بلند مقامترند.

به هر حال سوگند پروردگار به همه اين گروه‌ها حاكى از عظمت مقام آنها در پيشگاه او است، و ضمنا الهام كننده اين حقيقت است كه رهروان راه حق نيز براى رسيدن به مقصود بايد از اين سه مرحله بگذرند:

نخست صفوف خود را منظم سازند، و هر گروه در صف خود قرار گيرد.

سپس به طرد موانع از سر راه، و رفع مزاحمات با فرياد بلند، همان فريادى كه در مفهوم زجر نهفته شده است، بپردازند، و بعد از آن آيات الهى و فرمانهاى پروردگار را بر قلوب آماده پى در پى بخوانند و در مقام تحقق بخشيدن به محتواى‌

[١] تفسير برهان جلد ٤ صفحه ١٥ الدر المنثور جلد ٥ صفحه ٢٧١.