تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٤ - ١- ارتباط بهشتيان با دوزخيان

ابدى و مشمول انواع الطاف الهى باشد؟ از اين برتر و بالاتر چه چيزى تصور مى‌شود؟

اينكه بعضى از مفسران احتمال داده‌اند كه آيه اخير نيز از گفته‌هاى بهشتيان باشد بسيار بعيد به نظر مى‌رسد، چرا كه در آن روز ديگر عملى در كار نيست، و به تعبير ديگر در آن روز برنامه عمل وجود ندارد كه با اين عبارت بخواهند افراد را به آن تشويق كنند، در حالى كه ظاهر آيه نشان مى‌دهد هدف اين است كه از تمام آيات گذشته با ذكر اين جمله نتيجه‌گيرى گردد و مردم به سوى ايمان و عمل سوق داده شوند، لذا مناسب اين است كه اين سخن خداوند در پايان اين بحث بوده باشد.

نكته‌ها:

١- ارتباط بهشتيان با دوزخيان‌

از آيات فوق برمى‌آيد كه گاه نوعى ارتباط ميان بهشتيان و دوزخيان برقرار مى‌شود، گويى بهشتيان كه در بالا قرار دارند به دوزخيان كه در پائين هستند مى‌نگرند و وضع حال آنها را مى‌بينند (اين معنى از تعبير فاطلع كه به معنى اشراف از بالا است استفاده مى‌شود).

البته اين دليل بر آن نيست كه فاصله بهشت و دوزخ كم است، بلكه در آن شرائط قدرت ديد فوق العاده‌اى به آنها داده مى‌شود كه مساله فاصله و مكان در برابر آن مطرح نيست.