تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧ - تفسير گفتگوى رهبران و پيروان گمراه در دوزخ

نيز جزئى از سؤالات مختلفى مى‌باشد كه از آنها صورت مى‌گيرد (دقت كنيد).

*** به هر حال اين دوزخيان بينوا هنگامى كه به مسير جهنم هدايت مى‌شوند دستشان از همه جا بريده و كوتاه مى‌گردد، به آنها گفته مى‌شود شما كه در دنيا در مشكلات به هم پناه مى‌برديد، و از يكديگر كمك مى‌گرفتيد" چرا در اينجا از هم يارى نمى‌طلبيد"؟! (ما لَكُمْ لا تَناصَرُونَ‌).

آرى تمام تكيه‌گاه‌هايى كه در دنيا براى خود مى‌پنداشتيد همه در اينجا ويران گشته است، نه از يكديگر مى‌توانيد كمك بگيريد، و نه معبودهايتان به يارى شما مى‌شتابند، كه آنها خود نيز بيچاره و گرفتارند.

مى‌گويند" ابو جهل" روز" بدر" صدا زد نحن جميع منتصر:" ما همگى به يارى هم بر مسلمانان پيروز خواهيم شد" كه قرآن مجيد سخن او را در آيه ٤٤ سوره قمر بازگو كرده است" أَمْ يَقُولُونَ نَحْنُ جَمِيعٌ مُنْتَصِرٌ" ولى در قيامت از ابو جهل‌ها و ابو جهل صفتان سؤال مى‌شود چرا به يارى هم قيام نمى‌كنيد؟ اما آنها پاسخى براى اين سؤال ندارند و جز سكوت ذلت‌بار كارى انجام نمى‌دهند.

*** در آيه بعد مى‌افزايد:" بلكه آنها در آن روز در برابر فرمان خدا تسليم و خاضعند و هيچگونه قدرت اظهار وجود تا چه رسد به مخالفت ندارند" (بَلْ هُمُ الْيَوْمَ مُسْتَسْلِمُونَ‌) [١]*** اينجا است كه آنها به سرزنش يكديگر برمى‌خيزند و هر يك اصرار دارد

---

[١]" استسلام" از ماده" سلامت" به مقتضاى باب" استفعال" به معنى طلب سلامت كردن است كه معمولا به هنگام قرار گرفتن در برابر يك قدرت بزرگ با انقياد و خضوع توام مى‌باشد.