اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩٦

انجام داد كه موسى آنها را مُنكَر مى‌شمرد ولى هنگامى كه خضر سرّ آن را فاش كرد، موسى از انكارش بازگشت؛ بنابراين، شيخ هر كارى انجام دهد، عذرى به زبان علم و حكمت دارد!» [١]

شيخ عطّار در شرح حال يوسف ابن حسين رازى مى‌نويسد: هنگامى كه ذى النّون مصرى (مرشد او) به او دستور داد كه از مصر خارج شده و به شهر خود بازگردد، يوسف دستورى از او خواست؛ ذى النّون گفت: هر چه خوانده‌اى فراموش كن! و هر چه نوشته‌اى بشوى تا حجاب برخيزد!

از ابو سعيد نقل شده كه (به مريدان) مى‌گفت:

رَأْسُ هذَا الْأَمْرِ كَبْسُ الْمَحابِرِ وَ خَرْقُ الدَّفاتِرِ وَ نِسْيانُ الْعِلْمِ؛

اساس اين كار (تصوّف) جمع كردن دوات و مركّب و پاره كردن دفترها (و كتابها) و فراموش نمودن علم است!» [٢]

در حالات «ابو سعيد كندى» آمده است كه در خانقاهى منزل داشت و در جمع دراويش به سر مى‌برد و گاهى در پنهانى به حوزه درس وارد مى‌شد؛ روزى در خانقاه دواتش از جيبش بيرون افتد و رازش كشف شد (و معلوم شد دنبال تحصيل علم است.)؛ يكى از صوفيان به او گفت: عورت خويش را پنهان دار! [٣]

بى شك جوّى كه بر آن خانقاه حاكم بود نتيجه تعليمات مرشد و راهنماىِ آن جمع است.

اين در حالى است كه در حديث معروف و مشهورى كه در اسلام آمده است مى‌خوانيم كه امام صادق عليه السلام از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل مى‌كند كه فرمود:

«وُزِّنَ مِدادُ الْعُلَماءِ بِدِماءِ الشُّهَداءِ فَيُرَجَّحُ مِدادُ الْعُلَماءِ عَلى‌ دِماءِ الشُّهَداءِ؛

روز قيامت مُركّبهاى (نوك قلمهاى) علما و دانشمندان با خونهاى شهيدان در ترازوى سنجنش اعمال مقايسه مى‌شود و مركّبهاى دانشمندان بر خونهاى شهيدان برترى مى‌گيرد!» [٤]

ببين تفاوت راه از كجاست تا به كجا!

[١]. احياء العلوم، جلد ٥، صلفحه ١٩٨ تا ٢١٠ (باتلخيص)

[٢]. اسرار التّوحيد، صفحه ٣٢- ٣٣، چاپ تهران‌

[٣]. نقد العلم والعلماء، صفحه ٣١٧

[٤]. بحارالانوار، جلد ٢، صفحه ١٦، حديث ٣٥