اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢١ - ٢- وجوب توبه

الْانهارُ؛

اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد به سوى خدا باز گرديد توبه كنيد، توبه‌اى خالص و بى‌شائبه، اميد است (با اين كار) پروردگارتان گناهانتان را ببخشد و شما را در باغهايى از بهشت كه نهرها از زير درختانش جارى است داخل كند.»

همه انبياى الهى هنگامى كه براى هدايت امّتهاى منحرف مأموريت مى‌يافتند، يكى از نخستين گامهايشان دعوت به توبه بود؛ چرا كه بدون توبه و شستن لوح دل از نقش گناه، جايى براى نقش توحيد و فضائل نيست.

پيغمبر بزرگ خداوند هود عليه السلام از نخستين سخنانش اين بود: «وَ يا قَومِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا الَيْهِ؛ اى قوم من از پروردگارتان طلب آمرزش كنيد، سپس به سوى او باز گرديد و توبه نماييد!» (سوره هود، آيه ٥٢)

پيامبر بزرگ ديگر صالح عليه السلام نيز همين سخن را پايه كار خود قرار مى‌دهد و مى‌گويد:

«فَاسْتَغْفِرُوهُ ثُمَّ تُوبُوا الَيْه؛ از او طلب آمرزش كنيد و به سوى او باز گرديد و توبه كنيد!» (سوره هود، آيه ٦١)

حضرت شعيب عليه السلام نيز با همين منطق به دعوت قومش پرداخت، و گفت: «وَاستَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا الَيْهِ انَّ رَبى رَحيمٌ وَدُودٌ؛ از پروردگار خود آمرزش بطلبيد و به سوى او باز گرديد و توبه كنيد كه پروردگارم مهربان و دوستدار (توبه كاران) است!» (سوره هود، آيه ٩٠)

در روايات اسلامى نيز بر مسأله وجوب فورى توبه تأكيد شده است، از جمله:

١- در وصيّت اميرمؤمنان على عليه السلام به فرزندش امام مجتبى عليه السلام مى‌خوانيم:

«وَانْ قارَفْتَ سَيِّئَةً فَعَجِّلْ مَحْوَها بِالتَّوبَةِ؛

اگر مرتكب گناهى شدى، آن را به وسيله توبه هرچه زودتر محو كن!» [١]

البتّه با توجّه به اين كه امام مرتكب گناهى نمى‌شود، منظور در اينجا تشويق ديگران به توبه است.

٢- در حديث ديگرى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم كه به ابن مسعود فرمود:

«يَا بْنَ‌مَسعُودَ لاتُقَدِّمِ الذَّنْبَ و لا تُؤَخِّرِ التَّوبَةَ، وَلكِنْ قَدِّمِ التَّوبَةَ وَ اخِّرِ الذَّنْبَ؛

اى ابن‌

[١]. بحار، جلد ٧٤، صفحه ٢٠٨