سرچشمه مى‌گيرد در حالى كه «بايدها» و «نبايدها» يك‌سلسله فرمانها و دستورها است، از يك نكته مهم غفلت كرده‌اند، و آن اين كه: فرمانها و «بايدها» هنگامى حكيمانه است كه رابطه‌اى با «هستها» داشته‌باشد، وگرنه امور اعتبارى بى‌محتوا و غيرقابل قبولى خواهد بود.

در اينجا مثالهاى روشنى داريم كه اين مطلب را كاملًا باز مى‌كند: هنگامى كه اسلام مى‌گويد: «شراب نخوريد!» و يا قوانين بين‌المللى مى‌گويد: «موادّ مخدّر ممنوع است!» اينها فرمانهاى الهى يا مردمى است كه بى‌شك از يك سلسله هستها سرچشمه گرفته؛ زيرا، واقعيّت عينى چنين است كه شراب و موادّ مخدّر تأثير بسيار مخرّبى در روح و جسم انسان دارد به گونه‌اى كه هيچ بخشى از آن، از شرّ اين موادّ ويرانگر در امان نيست؛ اين واقعيّت، سبب آن بايد يا نبايد مى‌شود.

اين كه مى‌گوئيم احكام الهى از مصالح و مفاسد سرچشمه مى‌گيرد، درست اشاره به همين رابطه است، و اين كه مى‌گوئيم‌

«كُلَّما حَكَمَ بِهِ الْعَقْلُ حَكَمَ بِهِ الشَّرْعُ؛

هر كارى را عقل حكم به خوبى يا بدى آن كند، شرع نيز مطابق آن فرمان مى‌دهد!» نيز اشاره به وجود رابطه تنگاتنگ ميان واقعيّتها و احكام (بايدها و نبايدها) مى‌باشد.

و اين كه در مجالس قانون‌گذارى در جوامع بشرى مى‌نشينند و پيامدهاى فردى و اجتماعى هر پديده‌اى را بررسى و بر اساس آن قانون وضع مى‌كنند نيز دقيقاً در همين راستا است.

كوتاه سخن اين كه، محال است يك حكم حكيمانه بى‌ارتباط با واقعيّتهاى موجود در زندگى بشر باشد؛ در غير اين صورت، حكم و قانون نيست بلكه گزافه‌گوئى و خرافه و قلدرى است؛ و چون واقعيّت يكى بيش نيست طبيعتاً راه مستقيم و محكم و قانون صحيح هم بيش از يكى نمى‌تواند باشد و اين مسأله سبب مى‌شود كه ما تمام تلاش و كوشش خود را براى پيدا كردن واقعيّتها و احكام و قوانين نشأت گرفته از آن به كار گيريم.

از آنچه در بالا گفته شد رابطه ديدگاههاى كلّى در مجموعه هستى و آفرينش انسان، با مسائل اخلاقى روشن مى‌شود و منشأ پيدايش مكتبهاى مختلف اخلاقى نيز همين است.

اكنون با توجّه به مطالب فوق به سراغ مكاتب اخلاقى مى‌رويم: