اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨١ - تولّى و تبرّى در روايات اسلامى

اينجا بود كه) موسى عليه السلام دانست برترين اعمال حبّ فى اللَّه و بغض فى اللَّه (دوستى براى خدا و دشمنى براى خدا) است.» [١]

١٠- اين بحث را با حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام پايان مى‌دهيم (هر چند احاديث در اين زمينه، بسيار فراوان است.) فرمود:

«مَنْ احَبَّ لِلَّهِ وَ ابْغَضَ لِلَّهِ وَ اعْطى‌ لِلَّهِ وَ مَنَعَ لِلَّهِ فَهُوَ مِمَّنْ كَمُلَ إِيمانُهُ؛

كسى كه به خاطر خدا دوست بدارد و به خاطر خدا دشمن بدارد، و به خاطر خدا ببخشد، و به خاطر خدا ترك بخشش كند، او از كسانى است كه ايمانش كامل شده است!» [٢]

از احاديث دهگانه بالا استفاده مى‌شود كه در اسلام حساب مهمّى براى حبّ فى اللَّه و بغض فى اللَّه باز شده است؛ تا آنجا كه به عنوان افضل اعمال، و نشانه كمال ايمان، و برتر از نماز و روزه و حجّ و جهاد، و انفاق فى سبيل اللَّه معرّفى شده و صاحبان اين صفت، پيشگامان در بهشتند، و مقاماتى دارند كه انبياء و شهداء به حال آنها غبطه مى‌خورند.

اين تعبيرات، پرده از نقش مهمّ مسأله ولايت و تولّى‌ و تبرّى‌، در تمام برنامه‌هاى دينى و الهى بر مى‌دارد؛ دليل آن هم روشن است؛ زيرا انسان پيشوايان بزرگ را به خاطر ايمان و تقوا و فضائل اخلاقى و اعمال صالحه ديگر، دوست مى‌دارد؛ با اين حال، چگونه ممكن است به آنان تأسّى نكند، و همگام و همدل و همرنگ نشود!

اين همان است كه علماى اخلاق از آن به عنوان يك اصل اساسى در تهذيب نفوس ياد كرده‌اند؛ و پيروى و اقتدا كردن به انسان كاملى را شرط موفّقيّت در سير و سلوك الى اللَّه مى‌دانند.

يكى از دلايل مهمّى كه قرآن مجيد در هر مورد و در هر مناسبت از انبياى الهى سخن مى‌گويد و پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و مسلمانان را دستور مى‌دهد كه به ياد آنها و تاريخ و زندگانى‌شان باشند، همين است كه از آنان الگو بگيرند و راه موفّقيّت و نجات را در تاريخ زندگى آنها بجويند.

[١]. بحار، جلد ٦٦، صفحه ٢٥٢، حديث ٣٣

[٢]. همان مدرك صفحه ٢٣٨، حديث ١٠