اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٧ - ياد خدا و پرورش روح

جداگانه‌اى خواهيم داشت.

ياد خدا و پرورش روح‌

علماى اخلاق به پيروى از قرآن مجيد و روايات اسلامى اهمّيّت فوق‌العاده‌اى براى ذكر به عنوان يكى از شاخه‌هاى مهمّ عبادت در پاكسازى روح و جان و بيدارى و آگاهى و تهذيب نفس قائل هستند؛ و براى هر مرحله از مراحل سير و سلوك، اذكارى ذكر كرده‌اند؛ مثلًا، در مرحله توبه، توجّه به ذكر «يا غَفَّارُ» و در مرحله محاسبه نفس «يا حَسيبُ» و در مرحله جلب رحمتهاى اليه «يا رَحْمانُ) و «يا رَحْيمُ» امثال آن.

اين اذكار به تناسب حالاتى است كه انسان دارد و مسيرهائى كه مى‌پيمايد؛ ولى به عنوان ذكر مطلق كه در هر حالى خوب است، نه به عنوان قصد ورود.

آرى! ذكر خدا از بزرگترين عبادات و بهترين حسنات است و در برابر تهاجم وسوسه‌هاى نفس و نفوذ شيطان به انسان مصونيّت مى‌بخشد.

پرده‌هاى خودخواهى و غرور راكه بزرگترين دشمن‌سعادت انسان‌است مى‌درد، او را از خواب‌غفلت بيدار مى‌كند و از خطراتى كه سعادت وى را تهديد مى‌كند آگاه مى‌سازد.

ذكر خدا مانند دانه‌هاى حياتبخش باران است كه بر سرزمين روح و قلب انسان مى‌بارد و انواع بذرهاى فضيلت و تقوا را شكوفا و بارور مى‌سازد، و هر اندازه درباره اهمّيّت اين عبادت سخن گفته شود باز كم است.

با اين اشاره به قرآن مجيد باز مى‌گرديم و اهمّيّت ذكر اللَّه را در آن جستجو مى‌كنيم:

١- الَّذينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِاللَّهِ الا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ‌ (سوره رعد، آيه ٢٨)

٢- اقِمِ الصَّلوةَ انَّ الصَّلَوةَ تَنْهى عَنِ الْفَحشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَلَذِكْرُ اللَّهِ اكْبَرُ (سوره عنكبوت، آيه ٤٥)

٣- انَّنِى انَا اللَّهُ لا الهَ الَّا انَا فَاعْبُدْنى وَ اقِمِ الصَّلَوةَ لِذِكْرِى‌ (سوره طه، آيه ١٤)

٤- اذْهَبْ انْتَ وَاخُوكَ بِآياتى وَ لا تَنِيا فى ذِكْرِى‌ (سوره طه، آيه ٤٢)

٥- وَ مَنْ اعْرَضَ عَنْ ذِكْرى فَانَّ لَهُ مَعيشَةً ضَنْكا (سوره طه، آيه ١٢٤)