اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٨ - ٣- تأثير تربيت خانوادگى و وراثت در اخلاق

به خدا مى‌سپرد، و آرزو مى‌كرد از خدمتگزاران خانه خدا باشد و حتّى براى اين كار نذر كرده بود.

آيه فوق مى‌گويد: خداوند او را به حسن قبول پذيرفت و به طرز شايسته‌اى گياه وجودش را پرورش داد

(فَتَقَبَّلَها رَبُّها بَقَبُولٍ حَسَنٍ وَ انْبَتَها نَباتاً حَسَناً).

تشبيه وجود انسان پاك به گياه برومند، اشاره به اين حقيقت است كه همان طور كه براى برخوردارى از يك بوته گل زيبا يا يك درخت پرثمر بايد نخست از بذرهاى اصلاح شده استفاده كرد و سپس وسائل پرورش آن گياه را از هر نظر فراهم ساخت، و باغبان نيز بايد بطور مرتّب در تربيت آن بكوشد، انسانها نيز چنين‌اند، هم عامل وراثت در روح و جان آنها مؤثّر است، و هم تربيت خانوادگى و هم محيط.

و قابل توجّه اين كه در ذيل اين جمله مى‌افزايد

وَ كَفَّلَها زَكَرِيَّا

؛ و خداوند زكريّا را براى سرپرستى و كفالت او (مريم) برگزيد [١] پيدا است حال كسى كه در آغوش حمايت پيامبر عظيم‌الشأنى است كه خداوند او را براى كفالت او برگزيده است.

و جاى تعجّب نيست كه با چنين تربيت عالى، مريم به مقاماتى از نظر ايمان و اخلاق و تقوا برسد كه در ذيل همين آيه به آن اشاره شده:

«كُلَّما دَخَلَ عَلَيْها زَكَرِيَّا الْمِحْرابَ وَجَدَ عِنْدَها رِزقاً قالَ يا مَرْيَمُ انّى‌ لَكِ هذا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ انَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ؛

هر زمان زكريّا وارد محراب او مى‌شد، غذاى مخصوصى در آنجا مى‌ديد؛ از او پرسيد اى مريم! اين را از كجا آورده‌اى؟ گفت: اين از سوى خداست؛ خداوند به هر كس بخواهد، بى‌حساب روزى مى‌دهد.»

آرى آن تربيت بهشتى نتيجه‌اش اين اخلاق و غذاى بهشتى است!

در سومين آيه مورد بحث كه در واقع مقدّمه‌اى براى آيه مربوط به مريم و كفالت‌

[١]. بايد توجّه داشت «كفل» اگر بدون تشديد باشد به معنى به عهده گرفتن سرپرستى و كفالت است، و اگر به‌صورت ثلاثى مزيد (كفّل با تشديد) استعمال شود، به معنى انتخاب كفيل براى ديگرى است، و طبق تعبير بالا، خداوند زكريّا را براى كفالت مريم برگزيد (بنابراين كفّل در اينجا دو مفعول گرفته، يكى ضمير هاء كه به مريم بر مى‌گردد، و دوم زكريّا)