اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٠ - ديدگاه سوم
متجاوز از بيست آيه از آيات قرآن سخن از لقاءاللَّه است كه در واقع سر منزل مقصود سالكان الى اللَّه و عارفان الهى مىباشد، يعنى لقاء معنوى و ديدار روحانى با آن محبوب بىنظير و مقصود بىمانند.
درست است كه اين آيات و آيات رجوع الى اللَّه از يك نظر جنبه عمومى دارد و همگان را شامل مىشود ولى مانعى ندارد كه سير و سلوك مؤمن و كافر از نظر فطرت و خلقت، به سوى او جهتگيرى شده باشد، گروهى به خاطر انحراف از مسير فطرت در وسط راه بمانند يا در پرتگاه سقوط كنند ولى اولياء اللَّه با تفاوت مراتب به سر منزل مقصود واصل شوند. درست همانند نطفههايى كه همه از نظر آفرينش در عالم جنين به سوى تكامل انسانى پيش مىروند و بعد از تولّد نيز آن را همچنان ادامه مىدهند امّا بعضى از اين نطفهها در همان مراحل اوليّه جنين بر اثر آفاتى از حركت باز مىايستد و ساقط مىشود يا بعد از تولّد در نيمه راه زندگى به خاطر همين آفات از كار مىافتد و سقوط مىكند.
از اين تعبيرها روشنتر، تعبيرى است كه در قرآن مجيد از تقوا به عنوان بهترين زاد و توشه شده (و مىدانيم زاد و توشه، معمولًا به غذا و طعام مسافر گفته مىشود؛ هر چند از بعضى از منابع لغت استفاده مىشود كه در اصل، مفهوم اعمّى دارد و شامل هرگونه ذخيرهسازى مىشود.)
بنابراين، تعبير بالا كه مىگويد: تقوا بهترين زاد و توشه است، اشاره به سير انسان الى اللَّه دارد كه به هر حال در اين سفر روحانى نياز به زاد و توشهاى خواهد داشت، و زاد اين سفر روحانى نيز روحانى است.
در روايات اسلامى نيز اين تعبيرات به صورت گستردهترى ديده مىشود.
در نهجالبلاغه، در خطبههاى متعددى، سخن از برگرفتن زاد و توشه از اين دنيا براى سفر الهى آخرت شده است:
در خطبه ١٥٧ مىخوانيم:
«فَتَزَوَّدُوا فى ايَّامِ الْفَناءِ لِايَّامِ الْبَقاءِ؛
در اين ايّام فانى براى ايّام باقى زاد و توشه برگيريد!»
در خطبه ١٣٢ در تعبير روشنترى مىفرمايد:
«انَّ الدُّنْيا لَمْ تُخْلَقُ لَكُمْ دارَمُقامٍ، بَلْ