تاريخ حديث شيعه در سده هاى دوازدهم و سيزدهم هجرى - صفره، حسين - الصفحة ٢٩٤ - ١ - ٤ منتخب، خلاصه، مستدرك و فهرست نگارى

برخى از دانشمندان شيعه، به تهيه فهرست، منتخب، خلاصه و يا مستدرك براى كتاب‌هاى جامع، دست زده‌اند كه نمونه‌هاى زير، محصول اين تلاش هاست:

١. مستدرك الوافى‌، از نور الدين محمّد هادى بن شاه مرتضى كاشانى اخبارى (م ١١١٥ ق).[١]

رواياتى كه در بحار الأنوار آمده و فيض كاشانى در الوافى ذكر نكرده، با همان ترتيب الوافى در اين كتاب، مرتّب شده است. به عبارت ديگر، ترتيب بحار الأنوار به روش‌ الوافى‌، با حذف مكرّرات و در چهارده مجلّد است.

٢. دُرَر البحار المصطفى من بحار الأنوار (منتخب بحار الأنوار)، از نور الدين محمّد هادى بن شاه مرتضى كاشانى اخبارى. سه مجلّد اين كتاب به پايان رسيده است. مجلّد اوّل، شامل ابواب عقل و جهل تا آخر معاد است. مجلّد دوم، در مناقب اصحاب كساء تا آخر باب رجعت است و مجلّد سوم، در امامت است.[٢]

اين مجلّد، به اهتمام ابو القاسم خوانسارى و محمّد صادق حسينى به سال ١٣٠١ ق، در تهران، چاپ سنگى شده است.[٣]

٣. منتخب بحار الأنوار، از محمّد صادق بن محمّد زمان كاشانى (ق ١٢ ق). مؤلّف، در اين كتاب، آيات مندرج در بحار الأنوار و پاره‌اى از احاديث را حذف نموده است و آن را در سال ١١٣٠ ق، به پايان رسانده است.[٤]

٤. منتخب شرح نهج البلاغةى حديدى‌، از سلطان محمود بن غلامعلى طبسى (ق ١٢ ق).[٥]

[١]. وى، فقيه، اصولى، محدّث، اديب و متكلّم شيعى است كه نزد پدرش و عمويش محمّد محسن فيض كاشانى‌درس خواند و از آنان، اجازه روايت دارد. پسرش محمّد مهدى( م ١١٤٠ ق) و خواهر زاده‌اش محمّد رفيع بن محمّد رضا كاشانى و محمّد نبى كاشانى، از شاگردان اويند. وى بعد از ١١١١ ق، از دنيا رفته است( طبقات أعلام الشيعة، ج ٦، ص ٨٠٤؛ موسوعة طبقات الفقهاء، ج ١٢، ص ٤٠١؛ معادن الحكمة، ج ١، ص ٢٨، مقدمه، به قلم مرحوم آية اللَّه مرعشى).

[٢]. الذريعة، ج ٨، ص ١١٩( ش ٤٤٤).

[٣]. معجم المطبوعات العربية فى ايران، ص ٢٩٣.

[٤]. فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه آية اللَّه مرعشى، ج ٦، ص ٣٤٩( ش ٢٣٦٤).

[٥]. فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه آستان قدس رضوى، ج ١٤، ص ٥٤٠( ش ١٣٨١٧).