تاريخ حديث شيعه در سده هاى دوازدهم و سيزدهم هجرى - صفره، حسين - الصفحة ١١٦ - ٣ - ٣ - ٢ تفاسير روايى

٥٠. رياض الأنوار لرياضة الأبرار، از محمّد جعفر حسينى سبزوارى (ق ١٣ ق). كتاب با عناوين «روضه»، مشتمل بر احاديث منقول از اهل بيت عليهم السلام درباره آداب و سنن، مواعظ و مناقب است كه از كتب معتبر، برگزيده شده و اسناد آنها، حذف شده‌اند.[١]

٥١. بهجة الناظرين‌، از محمّد حسين بن محمّد محسن كرمانشاهى (ق ١٣ ق). اين كتاب، شامل احاديث متفرّقه‌اى بيشتر در پند و اندرز است و در سال ١٢٦٠ ق، به پايان رسيده است.[٢]

٥٢. سراج النفوس‌، از محمّد على بن يوسف تويسركانى (ق ١٣ ق). كتاب، در اخلاق و آداب اسلامى و برگرفته از آيات قرآن و روايات اهل بيت عليهم السلام است.[٣]

٥٣. انوار، از رحيم بن محمّد نصير (ق ١٣ ق). اين كتاب، مشتمل بر ٢٣ «نور» در بيان آداب و سنن و اخلاق اسلامى و سعد و نحس ايام است.[٤]

از مجموع آثارى كه در موضوع اعتقادات و اخلاق بر شمرديم، تنها يازده مورد، مربوط به قرن دوازدهم بود و ساير آثار در قرن سيزدهم نوشته شده است. اين نكته، بيانگر آن است كه در قرن سيزدهم، توجّه دانشمندان شيعه به مباحث اعتقادى و اخلاقى بيشتر بوده است. چنان كه قبلًا نيز اشاره شد، شايد بتوان گفت كه يكى از دلايل اين امر، ظهور انحرافات فكرى و اعتقادى و القاى شبهات از سوى دشمنان و شدّت يافتن نفوذ فرهنگ و تمدّن غرب در ميان مسلمانان در اين مقطع تاريخى بوده كه به طور طبيعى، عالمان شيعه را به مقابله وا داشته است.

٣- ٣- ٢. تفاسير روايى‌

تفسير، در لغت به معناى آشكار كردن و بيان معناى چيزى است و در اصطلاح، به‌

[١]. همان، ص ٢٧٣( ش ١٥٨٥٨).

[٢]. همان، ج ١٠، ص ٢٨( ش ٣٩٠٧).

[٣]. فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه آية اللَّه مرعشى، ج ١٥، ص ٣١١( ش ٥٩٢٧).

[٤]. فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه آستان قدس رضوى، ج ١٤، ص ٩١( ش ١٥١١٧).