تاريخ حديث شيعه در سده هاى دوازدهم و سيزدهم هجرى - صفره، حسين - الصفحة ١٠٦ - قرن دوازدهم

مؤمنان، كتاب‌هاى بسيارى در اين باب تدوين كرده‌اند. بخشى از اين آثار، در قرن دوازدهم و سيزدهم نگاشته شد كه به دليل آميختگى و ارتباط مطالب و محتواى كتاب‌ها در حوزه‌هاى اعتقادات، آداب و اخلاق، بدون تفكيك موضوع، و به ترتيب زمانى معرّفى مى‌شوند:

قرن دوازدهم‌

١. تقويم الايمان و تحقيق الايمان‌، از اسماعيل بن محمّد باقر حسينى خاتون آبادى (م ١١١٦ ق). اين كتاب، در اثبات امامت على عليه السلام و عقايد شيعه دوازده امامى است كه مؤلّف بيشتر آن را از صحاح معروف اهل سنّت، برگزيده است.[١]

٢. جواهر الكلام فى الخصال المحمودة فى الأنام‌، از احمد بن حسن حرّ عاملى (م بعد از ١١٢٠ ق).[٢]

٣. جوامع الكلم‌، از سليمان بن عبد اللَّه ماحوزى (م ١١٢١ ق). اين اثر، شامل رواياتى در اصول دين و منقول از امام رضا عليه السلام است.[٣]

٤. جمال الصالحين السالكين‌، از ملّا حسن بن عبد الرزاق لاهيجى (م ١١٢١ ق).[٤]

كتاب، شامل احاديث مربوط به فضايل، اعمال، محاسن اخلاق، عبادات، آداب و سنن در دوازده باب است. فهرست ابواب آن در الذريعة (ج ٥٠، ص ١٣٠) آمده است.[٥]

[١]. فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه آستان قدس رضوى، ج ١٤، ص ١٥٣( ش ١١٨٢٨).

[٢]. أعيان الشيعة، ج ٢، ص ٤٩٤.

[٣]. فهرست نسخ خطّى مركز احياى ميراث اسلامى، ج ١، ص ٢٨٢( ش ١٩٤).

[٤]. وى، حكيم و عارف شيعى و نوه ملّا صدراست كه در قم متولّد شد، در آن جا و نزد پدر ش، صاحب شوارق( م ١٠٥١ ق) درس خواند، سپس به عراق رفت و نزد علماى آن روز، فقه و حديث آموخت تا در علوم به درجه‌اى عالى رسيد. وى كتاب‌هاى متعددى تأليف كرده كه بيشتر آنها در حكمت و كلام است. از ديگر آثار اوست: تحفة المسافر و شرح الصحيفة( أعيان الشيعة، ج ٣، ص ١٣٢؛ طبقات أعلام الشيعة، ج ٦، ص ١٧٧؛ روضات الجنّات، ج ٤، ص ١٩٧؛ رياض الجنّة، ج ١، ص ٢٠٧).

[٥]. فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه آية اللَّه مرعشى، ج ٣، ص ٢١٣ و ج ١٤، ص ١٠١٧