تاريخ حديث شيعه در سده هاى دوازدهم و سيزدهم هجرى - صفره، حسين - الصفحة ١٨٥ - قرن دوازدهم

٩. شرح الاستبصار، از سيّد محسن بن حسن حسينى اعرجى (١١٣٠- ١٢٢٧ ق)[١]

. شرح برخى ابواب كتاب صلات الاستبصار است.[٢]

١٠. شرح الاستبصار، از عبد الرضا طفيلى نجفى (م بعد از ١٣٠٥ ق).[٣]

دو. شرح و حاشيه نويسى بر «نهج البلاغة»[٤]

كتاب گُهربار نهج البلاغة كه حاوى خطبه‌ها، نامه‌ها و سخنان كوتاهى از امام على عليه السلام است و لقب «برادر قرآن» گرفته است، همواره مورد توجّه دوستداران وپيروان اهل بيت عليهم السلام بوده است. از اين رو، بر همه يا قسمتى از آن، شرح‌هاى متعدّد نگاشته‌اند، جز شرح چند خطبه- كه در قسمت مربوط به شرح يك خطبه مى‌آيد- ساير شروح بر كل يا قسمتى از نهج البلاغه را در اين جا مى‌آوريم.

قرن دوازدهم‌

١. الحواشى الضافية و الموازين الوافية، از سيّد نعمة اللَّه جزايرى (م ١١١٢ ق). تعليقاتى است بر نهج البلاغة، به روش «قوله قوله» كه به عنوان حاشية نهج البلاغة نيز از آن ياد شده است.[٥]

٢. نصايح الملوك‌، از ابو الحسن بن محمّد طاهر فتونى (م ١١٣٨ ق). شرح فرمان على عليه السلام به مالك اشتر است.[٦]

[١]. وى، فقيه، اصولى، اديب، شاعر، زاهد و عابد شيعى است كه در بغداد به دنيا آمد، بعد از سى سالگى شيفته علم گرديد، تجارت را رها كرد و به نجف و كربلا رفت و نزد محمّد باقر بن محمّد اكمل و سيّد محمّد مهدى بحر العلوم، كسب علم كرد، سپس در كاظمين ساكن شد و به تدريس و تأليف مشغول گرديد و آوازه‌اش بلند شد. سيّد عبد اللَّه شبّر و سيّد محمّد باقر شفتى از شاگردان او هستند. عدة الرجال نيز از اوست( أعيان الشيعة، ج ٩، ص ٤٩؛ روضات الجنّات، ج ٦، ص ١٠٤؛ موسوعة طبقات الفقهاء، ج ١٣، ص ٤٣٩).

[٢]. الذريعة، ج ١٣، ص ٨٦.

[٣]. همان، ص ٨٤.

[٤]. براى اطّلاع بيشتر، رك: الغدير، ج ٤، ص ١٩٠( ش ٤٠- ٥١).

[٥]. همان، ج ٧، ص ١١١( ش ٥٨٦) و ج ١٤، ص ١٥٢.

[٦]. الذريعة، ج ٢٤، ص ١٧١؛ فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه مدرسه سپه سالار، ج ٢، ص ٣٢ و ج ٥، ص ٧١٥.