تاريخ حديث شيعه در سده هاى دوازدهم و سيزدهم هجرى - صفره، حسين - الصفحة ٢٥ - تأويل آيات و روايات و جعل حديث

مقدّس اردبيلى، از احمد بن محمّد بن ابى نصر بزنطى و محمّد بن اسماعيل بن بَزيع، از امام رضا عليه السلام نقل مى‌كند كه فرمود:

مَن ذُكِرَ عِندَهُ الصوفية و لم ينكرهم بلسانه و قلبه فليس منّا و من أنكرهم فكانما جاهد الكفّار بين يدى رسول اللَّه صلى الله عليه و آله.

هر كس نزد او از صوفيه ياد شود و آنها را با زبان و دلش انكار نكند، از ما نيست و هر كه آنان را رد كند، گويى پيش روى رسول خدا با كافران، جهاد كرده است.[١]

تأويل آيات و روايات و جعل حديث‌

نكته قابل توجّهى كه به رابطه صوفيه و حديث شيعه مربوط مى‌شود، اين است كه دست كم گروهى از اين طايفه، آيات قرآن كريم و احاديث خاندان عصمت و طهارت را وفق مراد خود، تفسير و تأويل مى‌كنند تا بدين وسيله، مدّعاى خود را اثبات كنند و نظر ديگران را به خود، جلب نمايند. از جمله احاديثى كه اينان براى تأييد رأى خود مورد استفاده قرار داده‌اند، حديث «من عرف نفسه فقد عرف ربَّه»[٢]

است.[٣]

از سوى ديگر، بر اساس پاره‌اى شواهد، برخى از صوفيه براى توجيه اعمال خود از جعل حديث نيز ابايى نداشته‌اند، چنان كه مقدّس اردبيلى مى‌گويد:

[فرقه عشاقيه صوفيه‌] اكثر از غايت بى‌ديانتى و خدا ناترسى، بر پيغمبر خدا افترا زنند و گويند جمله «المجاز قنطرة الحقيقة»، حديث است و پيغمبر، چنين فرموده است و با محمل قرار دادن چنين دروغ‌هايى، در عشق ورزيدن مَجازى، خود را مُجاز مى‌شمارند.[٤]

نمونه ديگر اين است كه عين القضاة همدانى (م ق ٦) به پيامبر اسلام نسبت‌

[١]. همان، ص ٧٤٧؛ مستدرك الوسائل، ج ١٢، ص ٣٢٣( باب وجوب البراءة من أهل البدع).

[٢]. اين حديث در غُرَر الحكم و دُرَرَ الكلم آمدى( ج ٥، ص ١٩٤) از امام على عليه السلام و در عوالى اللّئالى( ج ٤، ص ١٠٢) از پيامبر اسلام، نقل شده است.

[٣]. حديقة الشيعة، ج ٢، ص ٧٥٨- ٧٦٠.

[٤]. همان، ص ٧٨١.